O, bir büyüðün ifadesiyle bu ülkenin baðrýnda neþ'et etmiþ nadide insan, milli hars ve düþünce geleneðimizin hamiyetperver bir evlâdý. Ali Ünal Beyefendi’den bahsediyoruz. Onu daha ziyade Zaman Gazetesi’ndeki köþe yazýlarýndan tanýyoruz.

Ali Ünal Hoca, bilge bir kiþiliðe, kývrak bir zekâya ve ince bir ruha sahip. Öðretmenlikle baþladýðý hizmet hayatýný, yayýn dünyasýna atýlýp pek çok kimsenin gönül dünyasýný aydýnlatan eserlerle devam ettiren bir ehl-i kalem. Kur’an’da Temel Kavramlar, Kalem Kalbin Taþmasýndan Yazar, Zamandan Tarihe Notlar, Bir Portre Denemesi: Fethullah Gülen.. gibi eserler, onun yazdýðý pek çok kitaptan sadece birkaçý. Yakýnda yayýnlanacak olan tefsiri ise inanýyoruz ki pek çok sineye inþirah salacak ve insanýmýzýn Kur’an kültürüne vakýf olabilmesi adýna güzel bir baþ ucu eseri olacak.

Ayrýca burada þunu da ifade etmeden geçemeyeceðiz. O, yýllarca bir menheli'l-azbi'l-mevrudun (tatlý su kaynaðýnýn) baþýnda durup o temiz, o pak, o nezih kaynaktan kana kana istifade eden ve bu istifadesini de çevresindeki insanlarla paylaþan bir gönül insaný. Rabbimiz bu gönül insanýnýn ilhamlarýný coþtursun ve kalemine güç versin.

Yoðun gündemine raðmen bizi kýrmayýp sorularýmýza cevap lütfeden hocamýza bir kere daha teþekkürlerimizi sunuyor, sizi de bu ziyafetten azami ölçüde rýzýklanmanýz dileðiyle mülakatýmýzla baþ baþa býrakýyoruz. Saygýlarýmýzla. Salih Okur

Karizmatik lider hareketlerinin sonuç itibariyle  hayal kýrýklýðýný ve çözülmeyi getirdiði görüþüne katýlýyor musunuz?

Bu, biraz karizma ve karizmatik liderden ne kastettiðimize, ne anladýðýmýza, bir de hareketin mahiyet ve niteliðine baðlý. Eðer, lider her þey ise, hareketin kendine has bir fikriyatý, ona katýlan herkesçe benimsenmiþ bir çizgisi ve hedefi, oturduðu temeller yok da, hareket bütünüyle ve her þeyiyle lidere baðlý ise, böyle hareketler liderlerin hayatý veya kapasitesiyle sýnýrlý kalabilir. Ama hareketin oturduðu saðlam temeller, ona katýlanlarca benimsenmiþ hedefi ve çizgisi varsa, lider cezp ediciliði, kapasitesi, bilgisi ve idareciliðiyle bir karizma sahibi ise, ayrýca hareketi sürdürmede istiþareye önem veriyor, paylaþmayý biliyorsa, bu durumda liderin karizmatik olmasý hem kendisine, hem de harekete katký saðlayabilir. Meselâ, tarihte Ýskender ve Cengiz Han’ýn çok baþarýlý askerî hareketleri, fikrî, akidevî alt yapýdan veya temelden yoksun olduklarý, uzun vadeli bir hedefleri bulunmadýðý ve bu hedefe ulaþmak için belli bir çizgi takip etmedikleri için sadece birer iþgal hareketi olarak kalmýþ, kurduklarý imparatorluklar, denebilir ki kendi hayatlarýyla sýnýrlý olmuþtur. Ama, çekicilik veya Ýslâm’daki tabirle cazibe-i kudsiye manâsýndaki bir karizma, en fazla peygamberlerde vardýr. Bu manâda, Peygamber Efendimiz’le baþlayan ve Hz. Ebu Bekir, Hz. Ömer’le devam eden Ýslâmî fetihler ise, yine önemli ölçüde askerî hareketlerdi ama, dayandýklarý temeller, hedefleri ve çizgileri itibariyle zihinleri ve kalbleri de fethetmiþti. Dolayýsýyla fethedilen yerlerden Ýslâm bir daha sökülüp atýlamadý.

Bakara Sûresi 2/62 ayetini nasýl anlamalýyýz? Muhammedün Resûlüllah demeyen biri kurtulabilir mi?

Önce âyetin geniþçe bir mealine bakalým:

Ýster (Kur’an’a ve Allah Rasûlü’ne) iman ikrarýnda bulunanlardan olsun, isterse Yahudi olanlar, Nasranîler (Hýristiyanlar), Sâbiîler (ve daha baþka insanlardan) olsun,  (mesele asla bir isim meselesi ve kuru bir iddiadan ibaret olmayýp,) her kim gerçekten Allah’a ve Âhiret Günü’ne iman eder ve imanýnýn gerektirdiði istikamette salih (saðlam, doðru, yerinde ve ýslaha yönelik) iþler yaparsa, Rabbileri katýnda derecesine göre her birinin mükâfatý vardýr. (Yardýmýmý, desteðimi hep yanlarýnda bulacaklarý için) onlar hakkýnda (dünyada da, Âhiret’te de) herhangi bir korku söz konusu olmayacak ve onlar asla üzülmeyeceklerdir de.

(Bu ve gelecek âyetlere meal verirken yaptýðým ilaveler, ilgili âyetler ve müfessirlerin onlardan anladýklarý çerçevesinde yaptýðým ilavelerdir.)

Bu âyet, ne yazýk ki, günümüzde bazýlarý tarafýndan, siyak ve sibakýndan tecridle asýl manâsýnýn dýþýna çýkarýlmýþtýr. Bir defa, bu âyetle, daha önce geçmiþ bulunan (no: 38) Artýk bundan böyle size Benim tarafýmdan (bir rasûl/elçi vasýtasýyla Kitap gibi) sâfî bir hidayet kaynaðý gelir de, kim Bana ait bulunan o hidayet kaynaðýna uyar (ve imanla, ibadetle Bana yönelirse, yardýmým, desteðim hep yanlarýnda olacaðý için) onlar hakkýnda (dünyada da Âhiret’te de) herhangi bir korku söz konusu olmayacak ve onlar asla üzülmeyeceklerdir de âyeti ve onunla da, sûrenin ilk âyetleri arasýnda çok açýk bir münasebet vardýr. Kur’an-ý Kerim, burada bir defa daha baþa, asýl konuya dönmekte ve gerçek, kesin kurtuluþ için “Ýman ettik, Hz. Muhammed ümmetindeniz; Yahudiyiz, Hýristiyanýz, Sâbiîyiz, þu veya bu dindeniz” demenin yeterli olamayacaðýný; bilakis, Hz. Muhammed aleyhissalâtü vesselâma geldiði þekilde gaybe (öncelikle Allah’a, sonra vahye ve hem beþerî, hem melekî risalete), Âhiret Günü’ne, Hz. Muhammed’e indirilen Kur’an’a ve önceki kitaplara kalben inanmanýn ve þartlarýna riayetle namaz kýlýp, infakta bulunma, yani Allah için, O’nun verdiði her nimetten O’nun yolunda ve harcanmasýný emrettiði yerlere harcama baþta olmak üzere, salih iþler yapmanýn þart olduðunu beyan buyurmaktadýr. Bu âyette, Kur’an’a ve Rasûlüllah’a imanýn açýkça ifade edilmemiþ olmasýndan hareketle, kurtuluþ için onlara inanmanýn ve Kur’an’a göre ibadet edip, yaþamanýn þart olmadýðýný ileri sürmek, bundan önce geçen ve hemen yukarýda zikrettiðimiz âyetleri, ayrýca, yine önceden geçen ve Ýsrail Oðullarý’na hitap eden, Size daha önce verilmiþ olan (Tevrat)tan halâ muhafaza ettiðiniz gerçekleri tasdik edici olarak indirdiðim (Kur’an’a) iman edin ve, (Kitap nedir, rasûl nedir, iman nedir, vahiy nedir; bunlarýn dayandýðý esaslar ve taþýdýklarý maksatlarý nelerdir, bütün bunlarý bilen, en azýndan, içinizde bunlardan tam haberdar âlimler  ahbâr  bulunan bir topluluk olarak), O’nu ilk inkâr edenler olmayýn (no. 41) âyetini görmemek demek olur. Eðer bu, bilerek ve baþka maksatlara binaen yapýlýrsa, hemen bu (41.) âyeti takiben gelen, (Ve siz, ey ahbâr! Mevkinizi ve bu mevkiin getirdiði dünyalýklarý kaybetme korkusuna kapýlýp) âyetlerimi, azýcýk bir fiyata, (pek kýsa ve geçici dünya metaýna, þan, þöhret ve mevkie) deðiþmeyin. (Baþka bir þeyden deðil,) sadece Ben’den korkup, (Bana sýðýnýp, takva dairesine girin.) (Ellerinizle Kitab’a ilavelerde ve o Kitap’ta deðiþtirmelerde bulunup, sonra da bunlarý Allah’a mâletme, kelimeleri asýl manâlarýndan saptýrma, gerçeði, bilhassa Kitap’tan bazý gerçekleri gizleme, bile bile yanlýþ ve yalan þâhidlikte bulunup, yanlýþ hüküm verme gibi yollarla) hakký bâtýl, (gerçeði sahte ile) karýþtýrmayýn ve (yaptýðýnýz iþin ne manâya geldiðini, gizlediðinizin hak ve Hz. Muhammed’in rasûl, hem de son ve gelmesini beklediðiniz rasûl olduðunu) bile bile hakký gizlemeyin hüküm ve tehdidinin þümûlüne girer.

Söz konusu âyette inanýlacak esaslar olarak Allah’ýn ve Âhiret Günü’nün zikredilmesi, sadece bu ikisinin iman esaslarý olduðu manâsýna da gelmez. Ýmanýn esaslarýnýn altý olduðunu hepimiz biliyoruz. Eðer burada Peygamber Efendimiz anýlmýyor, dolayýsýyla Muhammedün  Rasulüllah denmese de kurtulunabilir demek, diðer iman esaslarýný da görmemek demek olur. Âyette, sadece Allah ve Ahiret’e imanýn zikredilmesi, yukarýda iþaret edildiði gibi, âyet ile surenin baþýndaki ayetler arasýnda önemli münasebet vardýr ve bir bakýma “gaybe iman”a atýfta bulunulmaktadýr. Ayrýca, iman esaslarý arasýnda telâzüm vardýr, yani birine inanmak diðerlerine inanmayý gerektirir. Allah’a iman risalete, risalet Kitaba ve melekleri inanmayý gerekli kýlar.

Bu âyeti iyi kavramak için ayrýca Hacc Sûresi’nin 17’nci âyeti de dikkate alýnmalýdýr. Meselenin bir bu yaný var. Bir yandan Efendimiz’in risaletinin evrenselliði açýkken, diðer taraftan ona inanmayanýn, getirdiði Kitab’a tâbi olmayanýn kurtulacaðýný iddia etmek, iyi niyetten kaynaklanmýyorsa açýk bir inhirafla, dalâletle, iyi niyetten kaynaklanýyorsa ancak cehaletle açýklanabilir.

Meselenin ikinci bir yaný var ki, þudur: Kur’an-ý Kerim’de, Rasûl göndermedikçe azap edici deðiliz (Ýsrâ, 17-17) âyetinde dayanarak, Ehl-i Sünnet’in Eþ’arî kolu, kendilerine teblið gitmemiþ insanlarýn Cehennem’e atýlmayacaklarý itikadýndadýr. Bediüzzaman hz.leri de ayný þeyi söyler. Buna karþýlýk, Maturidîler, Allah insana akýl vermiþtir (biz buna, Kur’an’da kendisine açýk-kapalý çokça atýfta bulunulan vicdaný de ekleyebiliriz ki, Bediüzzaman özellikle eski eserlerinde vicdaný da zikreder) ve insan bu aklýyla (vicdanýyla) Allah’ý bulmalý, O’nun varlýðýna inanmalýdýr der. Her ne olursa olsun, eðer bir insana iman esaslarý tam olarak teblið edilmedi ise – ki, her dönemde böyle insanlar çok ama çok sayýda bulunmuþtur ve bulunur – bu durumda, o insandan Allah’a inanmasý (Maturidilere göre beklense bile) diðer iman esaslarýna inanmasý beklenmez. Dolayýsýyla bunlar muazzep olmazlar.

Siyerle alakalý eserlerde mesela Ebu Süfyan'ýn biraz da kýlýç zoruyla Müslüman olduðu anlatýlýyor. Bunu nasýl anlamalý..

Ebu Süfyan, kýlýç zoruyla Müslüman olmadý, siyerde de böyle bir þey yok. Tam tersine bilgiler var. Ebu Süfyan, Ebu Cehil ve Ebu Leheb veya benzerleri gibi deðildi. Ýnkâr içinde olsa da, zaman zaman iç muhasebeler yapýyordu. Hudeybiye musalâhasýný yenilemek için Medine’ye geldiðinde gerçekleri daha yakýndan gördü; Allah Rasûlü’nün ashâbý tarafýndan ne kadar çok sevildiðini anladý. Kendi öz kýzý, Peygamberimizin zevcesi Hz. Ümm Habibe’nin ona Peygamberimizin minderine oturma izni vermemesi, gerçeklere gözünün açýlmasýna biraz daha hizmet etti. Sonra, Peygamberimiz Mekke fethinde onun evini sýðýnma yeri olarak ilan etti. Fetih esnasýnda Kâbe’nin etrafýnda bazýlarýyla konuþurken, “Ben O’nun (Peygamberimizin) aleyhinde konuþmam. Þu yerin taþlarý bile ona bu haber verir” demesi… Bütün bunlar, ondaki iç deðiþikliklerini gösterir. Daha sonra da iman etti. Ýmanýn derecesini, keyfiyetini Allah bilir. Ölünceye kadar Ýslâm’a karþý herhangi bir muhalefetini bildiðim kadarýyla tarih kaydetmiyor.

Ýslâm’da insanlar kýlýç zoruyla imana zorlanmaz. Ýman ikrarýnda bulunup Ýslâm dairesine girenler, hukuki mükellefiyetlerini yerine getirmeye hukuk çerçevesinde icbar edilirler. Bununla birlikte þu da ilave edilmelidir: Bir hadis-i þerifte, “Bazý insanlar gördüm ki, elleri ayaklarý baðlý olarak Cennet’e sürükleniyorlardý” buyurulur (manâ böyle, tam lafzen nakledememiþ olabilirim). Allahü a’lem bununla þu kastedilmektedir: Babanýn evlâdýný, öðretmenin öðrenciyi terbiyesi gibi, Müslüman anne-babalarýn, velilerin çocuklarýný, sorumluluðu altýnda olanlarý, mürþidlerin, ulemanýn insanlarý Ýslâm’a girme, onu yaþama noktasýnda yaptýklarý baskýlar bazýlarý hakkýnda iyi netice verebilir ve bu þekilde Ýslâm’ý kabullenmiþ ve onu yaþayan insanlar ileride onu rýzalarýyla yaþayýnca da inþallah Cennet’e girerler. Ahiret’te çoklarý herhalde, “Keþke dünyada kýlýç zoruyla da olsa Ýslâm’ý kabullenseydik!” diye hayýflanacaklardýr ama, iþ iþten geçmiþ olacaktýr.

Ýslâm kýlýç zoruyla yayýldý veya onunla ilgili olarak hiç baský yapmayalým gibi günümüzde sýkça dile getirilen sözde düþüncelere pirim vermemek lâzým.

Muhakemat'ýn sadeleþtirdiniz. Islami düþüncenin inþasýnda bu eserin iþlevini nasýl görüyorsunuz?

Muhakemat, zor anlaþýlýyor diyerek Risale-i Nur talebelerince bile maalesef fazla okunmayan bir eser; kanaat-i acizanemce Ýþârâtü’l-Ýcaz da ayný gadre mahkûm. Muhakemat, Ýþaretü’l-Ý’caz’a bir anahtar olsun diye kaleme alýnmýþtýr ve Kur’an talebelerinin, Ýslâm’a bilmek isteyenlerin her zaman ihtiyaç duyacaðý bir anahtar eserdir. Malûm, Üstad hazretleri Kur’an’ýn i’cazý üzerinde çok durur, hattâ Kur’an’ýn i’cazýnýn Kur’an’a kale, o kadar ki âhir zamanda, kendi misyonunda bunun temel olduðunu ifade eder. Dili, belâðati çok iyi bilme, Kur’an dilini çok iyi kavrama, Kur’an’ý anlamada olmazsa olmaz bir yere sahiptir. Ýþte Muhakemât, bu noktada bize projektör tutan çok önemli bir eserdir.

Türkiye'deki Islami hareketlerin çekirdek kadroyu þartlandýrýp, kitleyi þuurlandýrmasý çalýþmasýný nasýl buluyorsunuz?

Bu soru biraz paradoksal geldi bana. Çekirdek kadro þartlanmýþ, kitle nasýl þuurlanýr? Ama þuurlanma, en azýndan gözlerini hakikate açma manâsýnda kullanýlýrsa doðru olur.

Çekirdek kadroyu þartlandýrma iddiasýný çok kabûl edemiyorum. Biz, onlarýn yollarýna iyice baðlý olmalarýný belki böyle görüyoruz. Onlardaki itikadý iltizam zannediyoruz. Ýltizam, yani taraftarlýk taassup doðurur. Ýtikad, imandýr, þuurlu baðlanmadýr. Çekirdek kadroda iltizam deðil, itikad vardýr. Ýltizam, daha çok bilgisi az, ufku dar, zihnî, kalbî nurlanmasý (aydýnlanmanýn bizim anladýðýmýz manâdaki aydýnlanmaya ters bir akým olmasý hasebiyle aydýnlanma demek istemedim) gerçekleþmemiþ insanlarda olur. Onu itikadla karýþtýrmamalý; bu gözle baktýðýmýzda Sahâbe’yi de þartlanmýþ gibi görebiliriz

Meselenin bir de þu yaný var: Her hareket, önce iman-aksiyon dönemini yaþar. Bu dönemde önemli olan, inanýp inanmanýn gereðini yerine getirmek, harekete gönül vererek o yolda çalýþmaktýr. Ýman, itikad ölçüsünde insan amelde veya aksiyonda bulunur. Ýnþa dönemi de diyebileceðimiz bu dönemde liderin hakiki mürþid olmasý önemlidir. Hak teyidine mazhar böyle bir mürþidin etrafýnda inanmýþ insanlar inþada bulunur. Bu dönemde felsefeye, düþünce zenginliði diye baþka baþka düþünce iklimlerine, bilgi mahzenlerine açýlma hem inþa edici olmasý gereken insanlarda teorilerle, nazariyelerle uðraþmaya, dolayýsýyla yapýlmasý gerekeni ihmale sebep olur, hem de bunlarýn hasýl edeceði enaniyet ikiliklerin meydana gelmesine, daire içinde lüzumsuz itirazlara kapý açar. Dolayýsýyla her dönemin gerektirdiði insanlar, karakterler, bilgi, düþünce seviyeleri, açýlýmlarý vardýr. Ýnþa döneminde tam inanma, inanmanýn gereklerini yerine getirme, harekete baðlýlýk ve aksiyon esastýr. Bu sebeple, bazýlarýnýn bunu tenkit etmelerine de kanmamak lâzým. Böyle bir hareketin inanmýþ ve aksiyon ehli çekirdek kadrosu, kitleyi – doðruya gözlerini açma manâsýnda – þuurlandýrabilir. Ayrýca, hakikate þartlanmanýn herhangi bir mahzuru da yoktur.

Muhammed Hamidullah merhum  Hz. Peygamber’in Savaþlarý adlý eserinde asr-ý saadetteki savaþlarda insan kaybýnýn az olmasý üzerinde duruyor. Bunun sebepleri arasýnda savaþan topluluklarýnýn sayýsýnýn az olmasýnýn etkisi yok mudur? Mesela hemen akabinde Iran savaþlarýnda veya Yermük harbinde yüz binlerce insanýn telef olmasý bu görüþü nakz etmez mi?

Asr-ý Saadet’teki savaþlarda az insanýn ölmüþ olmasýnda, evet savaþlara katýlanlarýn az sayýda olmasýnýn elbette tesiri vardýr. Ama o dönemde çok sayýda da savaþ olmuþtur. Ayrýca, o dönemdeki savaþlarýn ve onlara katýlan askerlerin sayýsý ile, özellikle gayr-ý müslim ülkelerdeki savaþlarý, o savaþlarda yer alan asker sayýsýný oranlayýp, sonra da Asr-ý Saadet’teki savaþlarda ölenlerle, gayr-ý Müslimlerin savaþlarýnda ölenleri kýyasladýðýmýzda, yine merhum Hamidullah’ýn iþaret ettiði gibi, Asr-ý Saadet’teki savaþlarda çok az insanýn öldüðünü görürüz. Bunun sebebi de, Müslümanlarýn Ýslâm’ýn koyduðu savaþ kurallarý çerçevesinde savaþtýðý, savaþta bile hedefin insanlarý öldürmek deðil, diriltmek olmasý, savaþýn bile yerine göre teblið fonksiyonu görmesi, Müslümanlarýn nefisleri, dünyalarý adýna deðil, Allah için savaþmalarýdýr. Bir baþka sebep de, Müslümanlarýn galibiyetlerinin ve galibiyete giden yoldaki gayretlerinin yoðunluðu, yani düþmaný hemen zayýf düþürme, birden alt etmedeki, dolayýsýyla Efendimiz’in komutanlýðýndaki emsalsiz baþarý ve üstünlüktür. Meleklerin de yardýmýyla düþmanýn savaþamaz hale gelmesini, meleklerin düþman askerlerinin ellerine ve boyunlarýna vurmalarýný da nazara aldýðýmýzda, konu daha iyi aydýnlanýr.

Yermük harbinde ve Ýran savaþlarýnda da yüz binlerce insan ölmedi. Yermük Savaþý’nda Müslüman asker sayýsý 30.000-40.000, karþý taraf 200.000’di. Ýran savaþlarýnda, Ýran’ý fetheden Müslüman asker sayýsý bundan daha az idi. Ýspanya’yý da 11.000 askerin fethetmesi gibi. Müslümanlar Yermuk savaþýnda sadece 3.000, Kadisiye savaþlarýnda 7-8.000 civarýnda þehid verdiler.

Salih Okur

Kalýcý Baðlantý Yorum (0) Yorum yaz!

gazetealemi

Þahin hocamýzla mülakatýmýzýn bu ikinci kýsmýnda, kendisinin yakýn arkadaþý Fethullah Gülen Hocaefendi ile anýlarýný ve bir de medrese günlerini konuþtuk.

—Hocam, Hocaefendi ile ilgili anýlarýnýzý rica edebilir miyiz? Hocaefendi Küçük Dünyam adlý hatýratýnda(Gazete’de neþredilen kýsým-Küçük Dünyam–2) 1972’lerde Akhisar’da misafiriniz olduðunu belirtip, þöyle diyor: “Bir gece Bursa’ya gitmek üzere bilet aldým. Ancak daha sonra arabada kararýmý deðiþtirerek Akhisar’a Þahin Hocaefendi’nin yanýna gittim. Hiç unutamayacaðým; beni çok iyi karþýladý ve bana çok iyi baktý. Gündüzleri beraber oturup sohbet ediyor, geceleri de o gidiyor, ben de müdür odasýnda kalýyordum. Giderken yanýmda Tirmizi’nin El câmi’us Sahihini de götürmüþtüm. Ve onu orada kaldýðým bir haftalýk süre içinde bitirmiþtim. Þahin Hocaefendi’nin ikliminde çok bereket vardý. Ara-sýra da olsa beraberce dýþarýya çýkýp biraz dolaþýyorduk.”

—Hocaefendiden ben iki yaþ yaþlýyým. 1950’de Erzurum’a Arapça okumaya geldim. 1953’ün eylülünde Erzurum’dan ayrýldým. Ondan sonra, Erzurum’a gittiðimde, günü birlik hocalarýmý ziyaret ederdik. Hocaefendi ben ayrýldýktan sonra Erzurum’a gelmiþ. Dolayýsýyla Hocaefendi ile tanýþmamýz Ýzmir’e geliþinden sonra baþlýyor.

Hocaefendi Edirne’de görevliyken orada müftü olan-Allah Rahmet eylesin- Yaþar Tunagür Hocaefendi Ýzmir’e merkez vaizi olarak gelmiþti. Sonra Ýbrahim Elmalý Hocaefendi Diyanet Ýþleri Baþkaný olunca, Yaþar Tunagür Hocaefendi de Diyanet baþkan yardýmcýsý oldu. Böyle olunca da, kendi yerine Hocaefendiyi merkez vaizi olarak getirdi.

Fethullah Hocaefendi o sýrada Kestanepazarýnda kalýyordu. Ben ara sýra, fýrsat buldukça ziyaretine gidiyordum. O, meþgalelerinden dolayý pek gelemiyordu.

71 Muhtýrasýndan sonra Ýzmir’de bir semtte kalýyordu. Kestanepazarýndan zannedersem ayrýlmýþtý. Tavaný düþük bir eþik varmýþ. Kafasýný kaldýrýrken oraya vurmuþ, rahatsýz olmuþ, o rahatsýzlýk da bir hayli uzamýþtý. Muhtýranýn da sýkýntýlarý vardý. O sýrada Akhisar’a teþrif etti. Beþ-on gün misafirimiz oldu.

Daha sonra da deðiþik zaman ve zeminde ziyaret ediyorduk, görüþüp, konuþuyorduk. Seksen harekâtý sonrasýnda bir müddet Türkiye’yi gezdi, o zamanda ara sýra uðrardý. Allah razý olsun,gayret sahibi, ufku geniþ bir insan..

Geçen sene bir Amerika’ya gidelim, hasret giderelim dedik. Fakat Amerika vize vermedi, herhalde sakalýmýzdan kaynaklanýyor. Bu vakfýn baþkaný olduðuma dair bütün evraký götürdüm, ama vermediler. Yapacaðým bir þey kalmadý.

Geçen kýþ buradan 3–4 arkadaþ ziyaretine gittiler, selam gönderdim, halini hatýrýný sordurdum. Arkadaþlara; “Türkiye’ye gelirsem, dördüncü ziyaret edeceðim kiþi Þahin Hoca olur” demiþ. Bizim Hocaefendiye hediye edeceðimiz bir þeyimiz yok, ama sað olsun, o üç doksan dokuzluk bir tesbih göndermiþ.

Her gün dua ediyoruz, duasýný da bekliyoruz. Allah hizmetini daim etsin. Elhamdülillah Türkiye’ye, insanlýða büyük hizmetler etti. Bunu görmemezlik nankörlük olur.

Meyveli aðaç taþlanýr. Fakat bu kadar yersiz taþ atmanýn da anlamý yok. Bazýlarý bana göre kýskançlýðýndan taþ atýyor. Hâlbuki iþin samimiyeti, ihlâsý, sadakati, kim Ýslam’a Kur’an’a hizmet ederse, bir insanýn istifadesi kimin tarafýndan olursa, ona taraftar olmayý gerektirir.

Elhamdülillah bu gün dünyanýn dört bir yanýnda okullarýyla, yurtlarýyla, dershaneleriyle büyük bir açýðý kapadý. Þimdi imkânlarý daha da geniþledi. Büyük hizmet ediyorlar, dua ediyorum ben. Onun kalbi rakiktir.  Ýnþallah o da bizi duadan unutmuyordur, dua ediyordur. Cenab-ý Hak afiyet versin. Ýnþallah Türkiye’ye gelme zemini de müsait olur, gelir, teþrif eder. Tekrar görüþürüz inþallah öyle ümit ediyorum.

—Hocam biraz da ilim tahsiliniz, hocalarýnýz konusunda hatýralarýnýzý rica etsek?

—Hocalarýma rahmet vesilesi olur diye ve son dönem Osmanlý medreselerindeki ilmi seviye iþaret etmek için kýsaca bahsedeyim;

1936 doðumluyum. Benim anne tarafým hep hoca. Yani hocazadeyim. Dolayýsý ile hafýzlýk yapmaya heveslendim. 1945’te köyde, babamdan Kur’an-ý Kerim öðrendim. Babam iyi Kur’an-ý Kerim okurdu. O zaman baþka türlü Kur’an öðrenme þansý da yoktu.

Kýsa bir süre sonra hafýzlýða baþladým. 3–4 sene sürdü, þartlarýn zorluðundan. Hâlbuki bir senede hafýz olunabilir. Babam hafýzlýðým için büyük gayret gösterdi. Ama ders çalýþma zemini yoktu. Hoca bað bahçeye gider, ben de peþinden giderim, orada ders verir. Kýþýn hayvanlara bakar, ben giderim, orada ahýrda ders okuruz.

Hafýz olduktan sonra, ben Arapçanýn önemine dair bir þey bilmiyordum. Yalnýz bizim köyden Ýstanbul’a talim, tecvit okumak için giden arkadaþlar vardý. Onlar çok güzel Kur’an-ý Kerim okurlardý. Onlardan etkilenerek; “Ben Ýstanbul’a, talim, tecvit okumak için gideceðim” diye annemi sýkýþtýrdým. Babama bir þey söyleyemiyorum.

Babam Osmanlý tipi bir zat. Ýstanbul’a beni göndermeye cesaret edemedi. Erzurum’da eþi dostu varmýþ. Beni Erzurum’da Arapça okutmaya götürdü 1950 senesinin Eylülünde. Erzurum’da bir kiþinin kalacaðý yer yoktu. Böyle yurt, medrese yok. Kurþunlu medreseleri var, ufak ufak yerlerdi oralar da, birkaç kiþi kalýyor.

Bizim köyden biri vardý, onlarýn evinde kaldým. Babam ihtiyaçlarýmý getirirdi, mali durumu müsaitti. O aile benim okumamý saðladýlar. Babamdan önce onlara dua ediyorum. Benim bir dua silsilem var, orada dâhiller.

Erzurum’da o sýrada ders okutan baþlýca üç büyük hoca vardý:

Sadýk Efendi

Sakýp Efendi

Faruk Efendi

Sakýp Efendi o zaman geçici vaizdi. Yetim hoca medresesinde okutuyordu. Ben Sarf- Nahiv yani Kafiyeyi bir yýl onun talebesi olan Molla Sýddýk Efendiden okudum.

Erzurum’da Gez mahallesinde kalýyordum. Onun bulunduðu camiye evden tam 25 dakika çekiyordu. Kýþýn dizde kar, bende biraz rahatsýzlýk vardý, aðzýmý yüzümü gözümü sarar, öylece derse giderdim. Ýkincisi sene Cami okuduk. Cami’yi Sakýp Efendiden okuduk. Onun yeri de Gürcü Kapýdaki Yetim Hoca medresesi idi. Aslýnda Erzurum’da ders tarzý çok güzeldi. Sakýp Efendi çok ciddi ders okuturdu. Bir de kendisinden Mebarik adlý bir hadis kitabý okuduk.

Tabii evde olmanýn bazý sýkýntýlarý var, burada anlatmam zor. Bazý sebeplerden dolayý artýk o evde kalmam uygun olmazdý, ayrýlmak zorunda kaldým. Ayrýlýp Erzurum’da baþka bir yere geçmek- nasýl bir telakki ise- mümkün olmadý.

Ondan sonra Ýstanbul’a gittim. Ýstanbul’da Erzurum’daki ders havasý yoktu. Hüsrev Efendi(Bu Hüsrev Efendi, Bediüzzaman’ýn talebesi Hüsrev Altýnbaþak deðil, Fatih Dersiamlarýndan Hüsrev Aydýnlar Efendidir.)nin talebelerinden Salih Efendi vardý, Halim Efendi, sonra Yaþar Tunagür Hocaefendi..  

—Salih Efendi dediðiniz Salih Tanrýbuyruðu mu?

— Yok, hayýr. Salih Efendi, Fatih merkez vaizlerinden Gönenli bir zattý. O Katru’n Neda okutuyordu. Ondan Katru’n Neda okudum. Kitap da yoktu. Arkadaþlardan yazarak okudum.(Not:Bu zatýn soyadýnýn Þeref olduðunu öðrendik.) 

Ayrýca Çolak Mehmet Efendi vardý, Fatih merkez vaizlerinden. Çok ciddi vaaz ederdi. Beni de ciddi vaazlar sarýyordu, latifeli vaazlar sarmýyordu. Onun vaazlarýný severdim, Allah rahmet eylesin. Arkadaþlar ondan Kafiye okuyorlardý, benden gerideydiler. Ben Cami okumuþtum, Onun için ben de sadece dinliyordum.

Halim Efendi, Ýmam Nevevi’nin Ezkar’ýný okutuyordu. O zaman Vatan Caddesi lahanalýktý.  Guraba hastanesinin oradan, lahanalýklardan geçer, karþýda bir cami var, o camide El Ezkar’ý okurduk.

Ýstanbul’da Erzurum’daki ders havasýný yakalayamadýk.

Erzurum’daki hocalar ayarýnda Ýstanbul’da hoca yoktu. Ben tekrar zannediyorum 54’de Erzurum’a döndüm. Erzurum’da müftü vekili-nâib derlerdi o zaman- Osman Bektaþ Hocaefendi vardý. Osman Bektaþ Efendiden hem Telhis okudum, hem de Ýlm-i Münazara. Fakat Erzurum’un soðuðundan kaçmýþtým, tekrar soðuðuna yakalandým. Baktým dayanamayacaðým, tekrar köye gittim. Köyde bir kýþ kaldým. Orada hem vaaz ettim, hem de köyün gençlerine Talim-tecvid okuttum. Bir kýþ öyle köyde geçti. Baktým olmayacak tekrar Ýstanbul’a döndüm. Ýstanbul’da ne kalacak yer vardý, ne de okuyabileceðim hoca.

—Gönenli Mehmet Efendi yok muydu?

—Gönenli Mehmet Efendi gelene gidene destek olur, imkân saðlar, ders okutmazdý. Zaten Gönenli Mehmet Efendinin fazla Arapça bildiðini de zannetmiyorum.

-Süleyman Hilmi Efendi..

—Ýlk Ýstanbul’a gittiðim zaman, Süleyman Efendi Vefa’daki Üç Tekne camiinde Mantýk okutuyordu. On beþ gün ona iþtirak ettim. Neyse ben böyle hoca ararken, bir imam arkadaþýn vesilesi Bediüzzaman’ýn eski arkadaþlarýndan Ermenekli Saffet Efendi’yi buldum.

Saffet Efendi aslen Konya Ermenekli.. Konya’da okumuþ.  Ýstanbul’da dersiam imtihanlarýna gelmiþ. Elmalýlý Hamdi Efendi ile beraber de Ruus imtihanlarýna girmiþ(yani dersiam olabilme imtihanlarý) Ýmtihanlarda muvaffak olarak Beyazýt medresesinde dersiam olmuþ.

Hocaefendi tevhid-i tedrisattan sonra tamamýyla uzaklaþmýþ. Anlatýrdý, “Ben Beylerbeyinde çocuklarý toplayýp Kur’an öðretirdim” Koskoca dersiam..

O kadar ara vermesine raðmen usul-i fýkýh okutuyordu.  Ondan iki yýl usul-i fýkýh okudum(Molla Hüsrev- Mirat ve Mirkat). Ayný zaman da, Telhis’in þerhi olan Sadeddin-i Teftazani’nin Meani’sini bir yýl okuduk. Bu üç yýl(1956’dan 59’a) bu þekilde Saffet Efendinin rahle-i tedrisinde geçti. Usul-i fýkýh okurken üç saat kitaplarý önüme koyar, çalýþýrdým. Hatýrlýyorum, bir yerde çok zorlandým, çýkaramadým. Þerhlere baktým. Gayet uzun bir süreden sonra meseleyi anladým. Anlayýnca sevinçten oturduðum yerden yukarý fýrladým. Okuduðum dersi ertesi gün talebeye anlatacak þekilde kavramazsam uyumazdým.

Usul-i fýkýh okurken bazen arkadaþlarýmdan Osman Hoca ile biz beraber olur, Saffet efendi tek kalýrdý. Bazen ben Hocaefendi ile bir olur, Osman tek kalýrdý. Bazen ikisi beraber olur, ben tek kalýrdým. Çok ciddi bir ilmi mücadele, mübahase olurdu.

59’da Hocaefendi derse çýkamadý. Bizden bir kademe geride talebeleri vardý. O kýþ o talebelere Telhis’i Hocaefendi yerine ben okuttum. Bu arada Ýstanbul’da deðiþik zatlardan da istifade ettim. Mesela Eminönü Müftüsü Bekir Haki Efendi vardý. Kendisi Hadis’e hâkimdi. Buhari’yi okur, anlamadýðým yerleri ona sorardým.

Gönenli Mehmet Efendi vardý. Ýstanbul’a gelip, okuma þansýný ancak onun desteði ile kazanan bir sürü vatan evladý var. 50 kuruþ o zaman harçlýk verir, onunla çay içer ekmeðe yað sürer, böylece geçinip giderler.

Camilerin etrafýndaki medreseler iþgal edilmiþ periþan halde. Cüz’i bir tamirle orada kalýrlar. Sobasý yok, bir þeyi yok, öyle mahrumiyet içinde okurlardý.

Ahmed Davudoðlu’ndan bir arkadaþ Usul-i Fýkýh okuyordu. Bir derslerine iþtirak ettim, çok güzeldi.

Ermenekli Saffet Efendi çok halim selimdi, ayný zamanda sohbetine doyum olmazdý. Erzurum’da çok ciddi ders okutulurdu.

—Hocalar latife yapmazdý yani..

—Evet. Ama burada Hocaefendi ara sýra Ýstanbul’da o yakýn tarihte geçen hadiseleri anlatýrdý.

—Üstad’dan bahsetti mi hocam?

—Üstad’dan çok fazla bahis olmadý. Saffet Efendi, Mustafa Sabri Efendinin hayraný idi.

Saffet Efendi ile Þemsiye’yi okuduk.o kadar ara vermesine raðmen..Yine de derse çalýþarak gelirdi. Ýlm-i Aruz’u çok güzel bilirdi. Saffet Efendinin bana karþý bir iltifatý vardý. Birisi ziyarete gelmiþti de, ona beni göstererek; “Benim Konya’dan geldiðim zamanki gibi” diye iltifat etmiþti.

Bir de derdi ki; “Konya’dan Ýstanbul’a geldiðim zaman ilimden bir gömleðim vardý, o da gitti.”

Ben de diyorum ki “Akhisar’a geldiðim zaman ilimden bir fistaným vardý Akhisar’da ilim de kalmadý, fistan da kalmadý.”

Efendim, bu inþaatlarýn bütünü benim elimden geçti. Bunlarýn ustasýný bulacaðým, parasýný bulacaðým,iþi takip edeceðim..Kader-þükür- böyle hükmetti.

Aslýnda benim buraya geliþ gayem Arapça okutmaktý. Çünkü Saffet Efendiden aldýðým telkin ile derdim ki, Bu dinin dili Arapça- o zaman bu kadar tercüme eser de yoktu-bu dili öðrenmeden, bu Arapça kaynaklardan istifade edilemez. Onun için idealim Arapça okutmaktý. Onun için buraya geldim. Öyle baþladýk buraya kadar geldik.

Benim baþkasýna görev verip görevlendirme istidadým çok zayýftýr. Bende þahsi teþebbüs mevzu bahistir. Baþkasýna yaptýramadýðým þeyi kendim yaparým. Dolayýsý ile de bu iþler hep üzerime kaldý.

Bizim hoca arkadaþlardan, Hocaefendi ve ekibi zaten bunlarý yapýyorlar. Kýrkýncý Hocaefendi bu inþaatlarýn adýný bile bilmez. Ben icabýnda çatý yaparým, farklý tarafým var yani..(gülümsüyor) Ýstihdam-ý Ýlahi.. Çok þükür bugünlere getirdi. Bugünleri hayal bile edemezdik.

Saffet Efendi “Sakýn müftü olmayasýn” diye tembihatý vardý. Benim de müftü olmak kabiliyetim zaten yoktu. Yani öyle idarecilik vasfým yok.

1962’de Akhisar’a geldim. Babam da burada ev ve tarla aldý, buraya yerleþtik. Arapça okutmaya baþladýk.

Daha sonra hafýz yetiþtirmeye aðýrlýk vermeye baþladýk. Ýlk köþedeki binayý 76’da yaptýk. 76’ya kadar günlük ihtiyaçlarý karþýlayacak paramýz yoktu. 76’da bu lojmanlarý yaptýk. 80-81’de bu binayý, erkek Kur’an Kursu binasýný, 84’de arkadaki kýz dershanesini ve oradaki lojmanlarý yaptýk. 89’da Cami’yi yýkýp yeniden yaptýk. 92–93 arasý Kýz Kur’an kursunu yaptýk. 96-97’de Araþtýrma Merkezini açtýk.  

99’da Kýz yurdunu ve okulu(Özel Yüksel Koleji) açtýk. Þimdi de Ýlmi Araþtýrma Merkezini bitiriyoruz. Akhisar’daki binalarýmýz kapalý alan olarak 24 bin metrekaredir.

—Hocam, þimdiye kadar Hilaliye Kurslarýndan kaç hafýz yetiþmiþtir?

—Erkek olarak zannediyorum 1600–1700’e yakýn. 500–600 de kýz. Eskiden senede 4–5 kiþiydi. Bu binalarý yapýnca yükseldi. Ayrýca Uþak’ta Kur’an kursumuz var. Konya Ereðli’de bu binanýn aynýsý bir binamýz var. Manisa ve Çanakkale’de birer þubemiz var. Orada dairelerimiz var. Burada 42 tane dairemiz var. 80 dönüm de yerimiz var. Traktörlerimiz var. Ziraat yapýyoruz. 60 dönüm Zeytinliðimiz var. Böylece okul var, yurt var, kurs var. Bu günlere geldik böylece..

Not: Þahin Hocaefendinin hizmetlerini anlatan, Zaman’daki bir yazý için aþaðýdaki linki týklayabilirsiniz:

www.zaman.com.tr/?bl=ailem&alt=kapak&trh=20050805&hn=177496

Þahin Yýlmaz Hocaefendi ülkemizde daha çok Hilaliye Kur’an Kurslarý ve yetiþtirdiði yüzlerce hafýzla tanýndý. Hocamýz yerinde duramayan bir aksiyon insaný. 70 yaþýnda hep genç kalabilmiþ bir bahtiyar. Aslen Erzurumlu olmasýna raðmen “Akhisarlý Þahin Hoca” diye tanýnýyor. Zira Manisa’nýn bu ilçesinde 40 senedir kýrk dakika boþ geçirmeden hizmet ediyor.

Hilaliye Eðitim Vakfý, erkek-kýz Kur’an Kurslarýnýn yanýnda, hafýzlarýn ücretsiz okuduðu bir de kolej(Yüksel Koleji) açmýþ. Bu sene Akhisar birincisi,üçüncüsü ve yedincisi bu liseden çýkmýþ. Ne güzel deðil mi?

Þimdi hocamýz, lisede okuyan hafýzlarýn Ýngilizce ve Arapçayý dört senede güzelce öðrenmelerini temin için bir Ýlmi araþtýrmalar merkezi açýyor,önündeki hedefler ise kreþler ve üniversite açmak..

Hocaefendiyi kýsaca tanýtacak olursak, 1936’da Erzurum Ýspir’de dünyaya teþrif eder. Köyünde hafýzlýðýný tamamladýktan sonra, 1950’de Erzurum’a Arapça tahsiline gelir. Buradaki hocalarý; emekli Müftülerden Sakýp Danýþman Efendi, Erzurum Müftü Vekili, ayný zamanda Fethullah Gülen Hocaefendinin de hocalarýndan olan Osman Bektaþ Efendi, Aþaðýmumcu Camii Ýmam Hatibi Muhammed Sýddýk Efendi’dir.

1953’de þartlar gereði Ýstanbul’a gelen hocaefendi, burada deðiþik hocalardan okur. Ama bunlarýn içinde en önemlisi meþhur Ermenekli Saffet Efendi’dir.

Hocazade olan Þahin Yýlmaz’ýn ideali, Kur’an’ýn lisaný olan Arapçayý öðretip, bununla Ýslam’a hizmet edebilmektir. 1959 da asker olur, 1961’in Haziran ayýnda terhis olup köyüne döner. Ýmam Hatip Lisesi’nin 1. Devre imtihanlarýna hazýrlanýr. 1962’de imtihanlarý bitirerek, 16 Eylül 1962’ de daha önceden Ramazan vaizi olarak gittiði Akhisar’a gelir.

Burada çok sevilir, Akhisar eþrafýnýn çabalarý ile Hilaliye Eðitim Vakfýný kurar ve hafýz yetiþtirmeye baþlar. Bu eðitim kurumlarýndan bugüne kadar binlerce hafýz mezun olmuþ ve hocamýz “Sizin en hayýrlýnýz Kur’an’ý öðrenen ve öðretendir” müjdesine mazhar olmuþtur.(geniþ bilgi için: http://www.hilaliye.com)

Biz kendisi ile Risale-i Nur etrafýndaki sorulardan baþlayýp, medrese yýllarý hatýralarýna uzanan bir seyahat yaptýk. Konularý tatlý tatlý sunuþuna doðrusu hayran kaldým. Tabii siz sadece metni okuyacaksýnýz. Ama dilerseniz Hocamýzýn sohbetlerini Dost TV’den de takip edebilirsiniz.

Mülakatýmýzýn ilk kýsmýný istifadenize arz ederken Þahin Yýlmaz Hocaefendiye bir kere daha teþekkürü bir borç biliyorum.          

Soru: Risale-i Nur ile Kelam ilmi kitaplarý arasýndaki fark nedir?

Bu sual gerektiði biçimde cevaplanmalý. Verilecek cevaplara da önyargýsýz kulak verilmeli. Risale-i Nur’un diðer eserlerden, bilhassa kendi sahasý olan ilm-i Kelam’dan farkýný mukayese imkânýna sahibim. Benim Risale-i Nur’dan istifademde þanslý taraflarýmdan birisi de bu.

Ben medrese hocasýyým. Osmanlýnýn son âlimlerinden istifade ettim. Ve benim medresede saham da ilm-i kelamdý. Yani istidat ve kabiliyetimin müsait olduðu zaman ve zemin orasýydý. Dolayýsýyla, ilm-i kelamla ilgili medreselerde okutulan ilimlerin, o konudaki eserlerin tamamýný okuduðum gibi, þerhlere ve bu konuda diðer kitaplara da müracaatta bulundum.

Bu çok geniþ bir mevzu.. Mukayese yapabilmemiz için, önce ilm-i kelamýn marifetullahla, yani Allah’ýn varlýðýný bilme ile ilgili delillerini, sonra Risale-i Nur’un delillerini ortaya koyalým.

Ben önce ilm-i kelamýn marifetullah konusundaki delilleri hakkýnda kýsa bir bilgi vereyim. Ýlm-i kelamýn bu konudaki görüþleri bu zamanýn insanýný pek tatmin etmez. Zaten anlaþýlmasý da zordur. Delil davadan daha muðlâktýr. Bu tabirlerin çoðunu halk anlamaz, ancak iþin erbabý anlar.

Hâlbuki delil davadan daha açýk olmalý ki, davayý ispat etsin. Ýlm-i kelamýn Allah’ýn varlýðý konusundaki dedikleri kýsaca þöyledir; Bu mevcudat hâdistir, sonradan yaratýlmýþtýr. Sonradan yaratýlmýþ bir þeyin bir yaratýcýsýnýn olmasý lazým gelir. Bu yaratýcý kendisi olamaz. Öyleyse bir yaratýcý olmasý lazým gerekir. Ayný zamanda mevcudatta illet- malul(sebep sonuç) silsilesi ilâ nihaye devam etmez, bir noktada biter.

Ýlm-i kelamda Allah’ýn varlýðý ile ilgili delilleri bugünün insanýnýn anlamasý zor. Birliðine dair deliller de çok tafsil görmemiþ. Mesela Allah’ýn birliði ile ilgili delil, sure-i Enbiya’da “Eðer yer ve gökte Allah'tan baþka tanrýlar bulunsaydý, yer ve gök, (bunlarýn nizamý) kesinlikle bozulup gitmiþti. Demek ki Arþ'ýn Rabbi olan Allah, onlarýn yakýþtýrdýklarý sýfatlardan münezzehtir”(Enbiya: 22) ayetidir.

Yer ve gök fesada gitmediðine göre Allah’tan baþka ilah yoktur. Allah birdir. Delilin özeti bu. Ben, Risale-i Nur’un bereketiyle bu ayetin þümulünü anladým. Nasýl? Yer ve gök fesada gider deyince, hatýrýmýza gelen ilk mana; Yer ve gök.  Gök nedir? Yýldýzlar, ay, güneþ. Yer nedir? Daðlar, dereler, ormanlar, vadiler. Bunlar fesada gider, nizam bozulur, düzen bozulur. Ama ayetin þümulü buna münhasýr deðil. Yer ve gökte Allah’tan baþka ilahlar olsaydý, hiçbir þey mahiyet-i asliyesinde kalmazdý demektir. Bütün bu varlýklarýn yaratýldýklarý andan bu yana ayný özellikleri muhafaza etmeleri yaratýcýnýn bir olduðuna delildir.