Mensubu bulunduðumuz Türk Milleti hakkýndaki, ayet ve hadisleri inceleyelim
Ey iman edenler! Ýçinizden kim dininden dönerse, Allah Müminlere karþý alçak gönüllü, kâfirlere karþý onurlu ve zorlu, kendisinin onlarý seveceði, onlarýnda kendisini seveceði bir kavim getirir ki; Onlar Allah yolunda savaþýrlar ve hiçbir kýnayanýn kýnamasýndan çekinmezler. Bu Allah’ýn lütfu inayetidir ki, onu kime dilerse ona verir. Allah ihsaný bol olan, en çok bilendir. (Maide suresi:54)

Bu ayet-i kerimenin, baþta Vani Mehmed Efendi, Elmalýlý Hamdi Yazýr, Ömer Nasuhi Bilmen, Bediüzzaman Said-i Nursi ve Celal Yýldýrým Hoca baþta olmak üzere bir çok Ýslam alim ve mütefessire göre Türkler’i iþaret ettiði kabul edilmektedir.

• Kaþgarlý Mahmut Divaný Lügat-it Türk isimli eserinde Buhara ve Niþabur hadis imamlarýndan þu hadis-i kutsi’yi rivayet etmektedir: “Ulu ve Aziz olan Allah diyor ki; Benim Türk ismini verdiðim ve doðuda yerleþtirdiðim bir takým askerim vardýr ki, her hangi bir kavme karþý gazaba gelecek olursam o Türk askerimi iþte o kavmin üstüne saldýrtýrým.” (Kaþgarlý Mahmut, Divaný Lügat-it Türk, C.1., 294 –1333 Ýst basýmý)

• Kostantiyye (Ýstanbul) mutlaka feth olunacaktýr. Onu fetheden kumandan ne güzel kumandandýr ve o asker ne güzel askerdir. Buhari (et-Trah-ul Kebir, cilt 1, kýsým 2, sayfa: 81) Ahmed bin Hanbel (Müsned IV/42, kahire 1313) El-Hakim (el-Müstedrek IV/42-422, Haydarabat 1335)

• Türk dilini öðreniniz, çünkü Türlerin çok uzun sürecek bir hâkimiyetleri vardýr. (Kaþgarlý Mahmut, Divaný Lügat-it Türk, C.1.,s:3 –1333 Ýst basýmý)

• Benim ümmetimi öyle bir kavim sürüp, kovalayacaktýr ki; onlarýn yüzleri (yuvarlak ve) enli, gözleri (çekik ve) küçük, çehreleri sanki üzeri derilerle kaplanmýþ kalkanlar gibidirler. Onlar üç defa Arabistan yarýmadasýna kadar ilerleyeceklerdir. Ýlk istilada onlarýn önlerinden kaçanlar kurtulacaktýr. Ýkinci istilada hücuma uðrayanlardan bazýlarý helak olacak ve bazýlarý da canlarýný kurtaracaklardýr. Üçüncü istilada ise onlarýn kökleri kesilecektir (Artýk istilalar son bulacaktýr) iþte onlar Türkler’dir. Nefsim yed-i kudretinde olan Allah’a yemin ederim ki, Türkler (çok yakýn bir gelecekte) atlarýný Müslüman mescidlerinin direklerine baðlayacaklardýr. Ebu Davud (Nuseym b. Hammad, Kitabü’l Fiten, Atýf Ktp. No: 602, V.121122)

• Türkler size iliþmedikçe sizde onlara iliþmeyiniz. Çünkü milletimin mülkünü ve Allah’ýn ona olan ihsanýný en evvel Kantura (Türk) nesli alacaktýr. Ýmam Taberani (Mu’cem’ül-Kebir ve Mu’cem’ül Evsat isimli eserinde)

• Habeþliler sizle uðraþmadýkça siz de onlarla uðraþmayýnýz. Hele Türkler size dokunmadýðý sürece siz de Türkler’e (sakýn) dokunmayýnýz! Ebu Davud (Sünen-i Davud, IV.s:112)

Yukarýdaki hadis-i þerif Cüveydi tarafýndan þöyle nakledilmiþtir: “Türkler sizlere dokunmadýkça siz de Türkler’e dokunmayýnýz. Zira onlar çok sert ve haþin tabiatlý kimselerdir.” (El-Cüveyni; Tarih-i Cihan-güþa, 1, s:11)

Ayný hadis-i þerifi Hamavi ise ashabdan Hz. Muaviye’den þöyle nakletmiþtir: “Sakýn onlarýn üzerine süvari birlikleri göndermeyiniz (harp etmeyiniz) Türkler ve Habeþliler size dokunmadýðý sürece siz de onlara dokunmayýnýz.”

• Ýmam Taberani Hz. Muaviye’den þöyle nakleder: Ýbn-i Zi’l Kela anlatýyor: Bir gün Muaviye’nin yanýndaydým. Ermeniye vilayetinin valisinden posta geldi. Muaviye valinin mektubunu okudu, hiddetlendi; sonra kâtiplerinden birini çaðýrdý ve ona valinin tahriratýna þöyle yaz, dedi. ‘Ýdarendeki araziye Türkler’in akýn ve yaðma ettiklerinden bunun üzerine arkalarýndan takip kuvvetlerini sevkettiðinden ve bu takipçilerin yaðma edilen þeyleri onlardan istirdat etmiþ olduklarýndan bahsediyorsun. Anan sana matem tutsun, sakýn bir daha öyle bir harekette bulunma, Türkleri kýþkýrtma ve onlardan hiç bir þey istirdat etme. Çünkü ben Resulullah’dan iþittim. Buyurdu ki; “Türkler yavþan otu biten yerlere (Avrupa’ya) kadar ilerleyeceklerdir.”

• Hýfz, on kýsma ayrýlmýþtýr: Dokuzu Türkler’de, biri diðer insanlardadýr. (Ahmed Ziyaeddin Gümüþhanevi (Ramuz’ul-Ehadis 4140 nolu hadis)

Hýfz kelimesi bazý kitaplarda hafýzlýk, kavrama kabiliyeti olarak tercüme edilmiþtir. Merhum Mehmed Vani Efendi’ye göre ise muhafazakârlýk yani dinini, milletini, vatanýný, maddi ve manevi deðerlerini, örf ve âdetlerini, namusunu koruma duygusunun her milletten çok Türk milletindedir.

• Taberi þöyle anlatmaktadýr: Hz. Peygamber Arap kabilelerin hücumu yýlýnda (Hendek savaþý) Medine’nin etrafýnda kazýlmak istenen hendeðin sýnýrlarýný çizdi... Biz hiçbir zaman bu sýnýrlarý aþmak istemiyorduk. Salman hendekten çýkarak Hz. Peygamberin bulunduðu yere geldi. Bu sýrada O bir Türk çadýrýný kurmakla meþgul bulunuyordu. (et-Taberi II. S:568)

• Ebu Said el-Hudri demiþtir ki; Hz. Peygamber ramazanýn ilk on gününde itikâfa girmiþtir. Sonra ortasýndaki on günde tentesi üzerinde hasýr bulunan bir Türk çadýrýnda itikâfa girmiþtir. Ebu Müslim.

• Resulullah Efendimiz bir gece rüyasýnda peþine önce siyah bir koyunun, sonrada bir beyaz koyunun takýldýðýný görüyor. Sabahleyin mescid-i saadete gelip namaz kýldýrdýktan sonra sýrf iltifat olsun diye bu rüyanýn yorumunu Ebubekir Sýddýk Hazretlerine býrakýyor. Bu iltifata hem sevinen, hem de mahcup olan Ebubekir (r.a): “Mademki, öyle arzu buyurdunuz, yorumunu yapayým. Ey Allah’ýn Peygamberi1 Peþinize ilk takýlan siyah koyun Araplarý, sonra da takýlan beyaz koyun beyaz bir ýrký temsil eder. Yani önce Araplar size inanýp peþinize takýlacak, sonra da beyaz bir ýrk Ýslam’a girip size uyacak...” rüyadaki siyah koyun Araplarý, beyaz koyun ise Türkler’i iþaret etmiþtir. Çünkü bir müddet sonra beyaz yüzlü olan Türkler Ýslam’a girmiþlerdir.

• Ata, bana Ýbnu Hiþamýn kadýnlarý erkeklerle karýþýk olarak tavaftan yasakladýðý zaman dedi ki: "O bunu nasýl yasaklar, Resulullah (sav)ýn zevceleri bile erkeklerle birlikte haccettiler!" Ben Ataya sordum: "Onlarýn beraber hacdan örtünme emrinden önce miydi, sonra mýydý?" "(Evet, kasem olsun) buna, ben örtünme emrinden sonra þahid oldum!" diye cevap verdi. Ben tekrar sordum: "Pekala erkeklere nasýl karýþýrlardý?" Þu cevabý verdi: "Erkeklere karýþmazlardý, Hz. Aiþe (ra) erkeklerden ayrý olarak tavaf ederdi, onlara karýþmazdý." Hatta bir kadýn kendisine: "Ey müminlerin annesi, yürü (Hacerül-Esvede elimizi deðerek) istilam edelim!" demiþti de Hz. Aiþe ona: "Sen dilediðin þekilde git" deyip kendisi gitmekten imtina etmiþti. Onlar geceleyin kim olduklarý bilinmez halde çýkarlar, (erkeklerle beraber tavaf yaparlardý.) [Beytullaha girmek istedikleri zaman da, erkeklerin tamamen çýkarýlmýþ olmalarýna kadar durup beklerler, sonra girerlerdi.] (Ata devamla): "Ben (Mekke kadýsý) Ubeyd Ýbnu Umeyrle birlikte, Müzdelifedeki Sebir daðýnda mücavir (yani ikamet eder) olan Hz. Aiþe (ra)nin yanýna giderdim" dedi. Ben hemen sordum: "Pekâlâ Hz. Aiþenin örtüþü ne idi?" "Keçeden yapýlmýþ küçük bir Türk çadýrýnýn içindeydi. Çadýrýn bir perdesi vardý. Aiþe (sav) ile bizim aramýzda bu perdeden baþka bir þey yoktu. Ben Hz. Aiþenin üzerinde gül renginde bir zýbýn gördüm." (Ravi (r.a.): Ýbnu Cüreyc Kaynak: Buhari, Hacc 64)

Kalýcý Baðlantý Yorum (0) Yorum yaz!

gazetealemi

ORYANTALÝST JAMES ROBSON’UN  SÜNNET VE HADÝS KONUSUNDAKÝ  GÖRÜÞLERÝNÝN TENKÝDÝ

Hazýrlayan: Mustafa Dönmez (BURSA 1999)

Oryantalist James Robson’un Sünnet ve Hadis Konusundaki Görüþlerinin Tenkidi

Ýslami ilimlerle uðraþan her araþtýrýcýnýn bildiði gibi, batýdaki islami araþtýrmalarýn tarihi XVII.yüzyýla kadar geri gitmektedir. Oryantalistlerin ilk dönemlerinde en belirgin özelliði, savunmacý ve polemikçi tutum ve gayretleri ön planda olmasýdýr. Bu tutumun kaynaðý Haçlý seferinde savaþ propagandalarýnýn var olmasýdýr. [1]

Ýþte bu menfi propogandalarýn etkileri yüzündendirki, oryantalist bilim adamlarýnýn peþin hükümlerden uzak olacak biçimde Ýslam ve müslümanlara bakmalarý oldukça zor olmuþtur. XIX.yüzyýlýn ortalarýna doðru bazý oryantalistlerin tutumlarýnda az da olsa, olumlu bir deðiþmenin olduðu görülmektedir. Bilhassa Ýslami kaynaklarýn bir kýsmýnýn kataloglarýnýn hazýrlanmasýna, neþredilmesine ve batý dillerine tercümesine bu dönemde baþlanmýþtýr. XX. asrýn baþlarýndan itibaren oryantalistliðin, Ýslami araþtýrmalarla alâkalý kýsmý iyice dalbudak salmaya baþlamýþ ve kýsa bir süre içerisinde, klasik bir forma ulaþmýþtýr. Bu seviyeye gelinmesinde, Goldziher, Massignon, Gibb ve benzer oryantalistlerin, hizmetlerinin büyük olduðunun hatýrlanmasýnda fayda vardýr. Bu gün inceleme ve tenkid konusu edilen eserler, daha ziyade bu insanlarýn ve onlarýn yetiþtirdiði kimselerin kaleme aldýklarý yazýlardýr.

Bu tenkidli yazýlardan biride, James Robson’un Ýslam Ansiklopedisinin 2. baskýsýnda, sünnet ve hadisle ilgili maddede yazdýðý makaledir.  J. Robson, diðer oryantalistlere nazaran daha mutedil ve insaflý görünmesine raðmen, sünnet ve hadis konusunda, kendisinden önce Goldziher ve J. Schacht gibi oryantalistlerin etkisi altýnda kaldýðý bir gercektir. Biz onun bu konudaki görüþ ve iddialarýný ele alýp cevaplandýrmaða çalýþacaðýz.

Konunun daha derli ve toplu olarak sunulabilmesi için, dört ana baþlýða ayýrdýk.

Bu baþlýklar da sýrasýyla þunlardýr:

1- Sünnetin Kur’andan sonra ikinci kaynak oluþu,

2- Ýsnadýn baþlangýcý

3- Hadis kritiði

4- Bazý hadisler üzerine getirdiði þüpheler

Hemen þunu belirtelim ki Robson, tenkid ve iddialarýný ifadelendirirken, ileride görüleceði gibi çok genel ve belirsiz bir uslup kullanmaktadýr. Herhalde bu ifade tarzýný, muhatabaný sünnet ve hadis konusunda daha kolayca kuþkuya düþürmek için seçmiþ olsa gerek.

1- Sünnetin Kur’andan sonra ikinci kaynak oluþu

      Yazar, sünnet ve hadisin tanýmýný yaptýktan sonra, sünnetin Ýslam hukukunun ikinci kaynaðý sayýlýþýyla ilgili çok ilginç bir iddia ortaya koyar ve þöyle der:  ‘Sünnetin, Kur’andan sonra ikinci bir teþri’ kaynaðý olarak kabul edilmesi fikri, belli bir sürecden sonra olmuþtur. Ýçlerinde yeni problemler çýkýp bazý müslümanlarýn ikinci derecede bir kaynaða ihtiyaç duyulduðunu hissedince bu oluþmaya baþlamýþtýr.”[2]

      Bu iddiayý, Robson’dan önce I. Goldziher ve J. Schacht gibi bazý oryantalistler zihinlerde yerleþtirmeðe gayret göstermiþler. Ancak sünnet’e bu yetkiyi veren ve müslümanlarý buna uymasýný öngören bir çok ayeti kerim’e gözlerinden kaçmýþ ve bunun böyle olmadýðýný ortaya koymuþtur. Buna örnek olarak bir kaç ayeti kerimeyi zikredebiliriz: “Ey Ýman edenler Allah’a itaat edin, Peygamber’e ve sizden olan Ulül-emre’de itaat edin. Eðer bir konuda anlaþmazlýða düþerseniz - Allah’a ve Ahiret gününe gerçekten inanýyorsanýz – onu Allah’a ve Resul’e götürün; bu hem hayýrlý ve hem de netice bakýmýndan daha güzeldir” [3]. “ Peygamber size neyi emrettiyse alýnýz ve size neyi yasakladýysa ondan kaçýnýnýz”[4]. Bu ayeti kerimelerde görüldüðü gibi, Kur’an ayetleri iner inmez, müminlere Peygamber’e itaatý emretmiþ, ve meselelerin çözümünde onun sünnetini, Kur’andan sonra ikinci bir kaynak olarak göstermiþtir[5]. Yoksa Robson’un iddia ettiði gibi bu, ihtiyaca binaen daha sonra oluþmuþ deðildir.

      Ayrýca bu iddianýn hemen akabinde þu sözleri sarfetmesi gercekten bir tezattýr:“ Bir çok hadisçi deðiþik ülkelerden olmak üzere, yetkili kimselerin aðzýndan hadis toplamak için seyahatler yapmýþlardýr”[6] Robson, ilk dönemde sünnetin ikinci bir kaynak oluþunu kabul  etmezken ve sünnetin her hangi bir malzemeye sahip olmadýðýný iddia ederken, þimdi de sünnetin malzemesi olan hadislerin, hadisciler tarafýndan muhtelif beldelerde bulunan yetkili kimselerin aðýzýndan toplamak üzere seyahat ettiklerini söyler.

      Þimdi Robson’a þu soruyu sormak gerekir: Þayet o dönemde sünnet, ikinci bir kaynak olarak, ihtiyaç duyulmadýðýndan veya malzeme yokluðundan kabul edilmiyorsa idi, nasýl oluyor da hadisçiler ihtiyaç duyulmayan ve de mevcut olmayan bir malzemeyi toplamak için seyahata çýkýyorlar? Yahut sünnetin malzemesi yoksa bu hadisler nereden geliyor? Robson bir ileri ki paragrafta, aslý astarý olmayan bir iddiayý þöyle dile getiriyor: “ Hadisçiler, ravilerin deðerlendirmesini yaptýðý hadisleri toplarken, diðer kimseler de hadisin önemi üzerine durmaða hazýr deðildiler. Dolayýsýyla çeþitli gruplar arasýnda bu konuda çekiþmeler oluyordu. Ancak geniþ çapta, Þafii’inin harikalýðý sayesinde hadisçiler grubu  zaferi kazandý. Bundan sonra hadis, hemen Kur’andan sonra Ýslamýn ikinci temel kaynaðý oldu” [7]

      Yazar, ifadesinde görüldüðü gibi hadisçilerin karþýtý olan kufeli fakihlerini, sünneti, Ýslamýn ikinci kaynaðý olduðunu kabul etmeyen kimseler olarak göstermektedir. Ve Þafii’inin sünnet konusunda verdiði mücadele neticesinde  ikinci bir kaynak olarak herkes tarafýndan kabul edildiðini iddia etmektedir. Robson’un verdiði bu bilgiler gerçeði yansýtmamaktadýr. Çünkü rey ehli olarak bilinen imam Ebu Hanife ve ekolu aynen hadis ehli gibi sünneti Þafii’iden de önce Kur’andan sonra ikinci bir kaynak olduðunu kabul ettiklerini belirten kesin tarihi veriler mevcuttur. Bundan daha önemlisi mezkur ekole müntesib imamlarýn, birer hadis mecmuasý olarak müsned ve asâr isimli eserleri meþhurdur. Bu eserler, onlarýn sünnet ve hadise verdikleri deðeri göstermek için yeterli bir delildir. Ayrýca onlarýn istidlal metodunda sünnetin mertebesi,  Kur’andan hemen sonra geldiði açýkça görülmektedir.

       Bazý durumlarda kýyasa aðýrlýk vermeleri, kýyasý mertebe yönünden sünnetten daha  üst düzeyde gördükleri anlamýna gelmez. Onlarýn bu uygulamasýný, ellerindeki hadis malzemesinin azlýðýna baðlamak mümkündür. Dolayýsýyla Robson’un iddiasý faraziyeden öteye gitmemektedir. Her iki ekol arasýnda çýkan çekiþmeler, sünnetin kaynak oluþu veya baðlayýcý olup olmamasý yönüyle deðil, bilakis sünneti anlama veya istidlal etme noktasýndaki farklýlýk buna büyük çapta neden olmuþtur.

2- Ýsnadýn baþlangýcý

        Yazar isnadýn baþlangýcý konusunda Ibn Sirin’in, Hz. Osman’ýn katli ile ilgili fitne olayýndan sonra baþladýðý görüþünü tercih etmemiþ, fitne tabirinden maksadýn H.72 yýlýnda kendini halife ilan eden Abdullah b. Zübeyr zamanýndaki fitne olduðunu  savunmuþtur. Bu tefsirinde imam Malik’in Ibn Zübeyr hareketini fitne diye isimlendirmesine dayandýrmýþtýr[8]. Buna göre isnad, hadis edebiyatýna H.I. asrýn sonlarýna doðru girmiþ olmaktadýr[9]. Buna ek olarak Robson, isnadýn H. II. asrýn sonlarýnda istikrar bulduðu görüþündedir[10].

       Onun bu iddiasýný kabul etmek mümkün deðildir. Zira Ýbn Sirin ile imam Malik’in fitne kelimesini kullanýmdaki uygunluðunu delil olarak algýlanmasý doðru deðildir. Çünkü müslümanlar arasýnda cereyan eden bir çok dahili savaþ ve bölünmeye fitne adý verilmiþtir. Her ne kadar Ýslam tarihinde çeþitli olaylar fitne adýyla anýlmýþ ola bile, bütün bunlarýn baþlangýcý ve müsebbibi, Hz. Osman’ýn þehid edilmesiyle adlandýrýlan ilk fitnenin bu olduðu bir gerçektir [11]. Ki bu fitne, H.40 yýllarýnda cereyan etmiþtir. Dolayýsýyla isnadýn baþlangýcý H.I. asrýn sonlarýnda deðil, bilakis ikinci yarýsýn baþlarýnda kullanýlmaya baþlanmýþtýr.

3- Hadis kritiði

       Robson, hadis kritiði konusunda þunlarý söyler: “ Hadis kritiði, detaylý olarak büyük bir ciddiyet içerisinde yapýlmýþtýr. Yapýlan gayretlere bakýldýðýnda, yanlýþ olaný ortadan kaldýrmak için ne kadar çalýþýldýðý görülür. Ama batýlý araþtýrmacýlar, hadis kritiðinin fazla ileri gitmediðini iddia etmektedirler. Goldziher, ‘Hadis üzerine etüdler’ kitabýnda, hadisin, tartýþmalý bilimlerde olduðu gibi çok saðlam bir yapýsý olmadýðýný savunmaktadýr. Ve bu iddia, ondan sonra gelen bir çok oryantalist tarafýndan devam ettirilmiþtir”[12].

       Yazar bu ifadelerinde, oryantalistlerin bu konudaki görüþlerini paylaþmýþ görünmektedir. Þu iyi bilinmelidir ki, Ýslam ümmetinin sahip olduðu ve geliþtirdiði ilimlerden biride, hadisin büyük ölçüde sýhhatýný belirleyen isnad sistemi ve ona baðlý olarak geliþtirilen cerh ve ta’dil ilmidir. Bunun yanýnda en az sened kritiði kadar önemli olan metin kritiði, hadisin sýhhatýnda rol oynamaktadýr. Batýlýlarýn böyle þerefli bir ilimden mahrum kalmalarý, gerek yahudi ve gerekse hrýstiyanlara, kýsacasý israil oðullarýna gönderilen peygamberlerin sözlerini korumaktan aciz kalmalarýna neden olmuþtur. Bu imtiyazý hazmedemeyen oryantalistler, hadisçilerin hadis kritiði konusundaki ilmi gayretlerini gözardý ederek, her fýrsatta, bu çalýþmalarýn ciddi olmadýðýný ve hadisin saðlam bir yapýya dayanmadýðýný vurgulamýþlardýr.

        Ne gariptir ki Goldziher’in bu konudaki görüþlerini savunan Robson, 1956 yýlýnda Manchester kentinde Mustafa Sibai ile görüþmesinde, Mustafa Sibai ona, Goldziherin görüþlerini tarihi ve ilmi açýdan düþtüðü yanlýþlýklarý ortaya koyunca, yukarýdaki görüþlerinin aksine, þu cevabý vermiþtir: “ Bu asrýn oryantalistleri islami kaynaklara Goldziher’den daha iyi vakýftýrlar. Zira onun zamanýnda bilinmeyen bazý islami eserler bu gün yayýnlanmýþtýr”[13]. 

        Robson’un bu cevabý iki þeye hamledilir; ya sünnet konusunda Goldziher ve Schacht’ýn etkisinden kurtulup bu düþüncelerinden rucû etti, ya da Mustafa Sibai’ye karþý çifte standart bir tavýr sergileme zorunda kaldý. Ne yazýk ki birinci ihtimal mümkün görünmemektedir. Çünkü neþredilen Ýslam Ansiklopedisi, 1971 yýlýnda tahakkuk ettiðine göre,  sünnet maddesine yazdýðý makale, 1956 yýlýnda gerçekleþen görüþmeden çok sonra olmuþtur. Dolayýsýyla görüþlerinden her hangi bir rucû olayý söz konusu olamaz. Geriye ikinci ihtimal kalmaktadýr ki, bir yahudi olan Robson hakkýnda bunu düþünmek hiç de zor olmasa gerek.

         Yazar,“ batýlý araþtýrmacýlara göre, hadis kritiðinin ileri gitmediðini” iddia ederken, bundan isnad veya ravi tenkidini kastediyorsa yanýlýyor. Çünkü tercih edilen görüþe göre, H.I.asrýn ilk yarýsýnda baþlayan hadis tenkidi H.V.asra kadar hadis alimleri tarafýndan gerçekleþtirilen yoðun çalýþmalarla, çok önemli boyutlara ulaþmýþ ve bu alanda çok deðerli eserler verilmiþtir. Hadis uydurma hareketine karþý gerekli tedbirler alýnmýþ, yalancý raviler ve uydurduklarý rivayetler tek tek ortaya çýkarýlmýþtýr. Dr. el-‘Umeri, cerh ve ta’dil’le ilgili eserler konusunda bizlere þu bilgileri vermektedir:“ H.III.asrýn ilk yarýsýndan baþlamak üzere IV.asýr boyunca yoðunlaþan cerh ve ta’dil eserlerinin bir bölümü zayýf ravileri, bir bölümü sika ravileri ve diðer bir bölümü de hem zayýf ve hem de sika ravileri konu edinmiþlerdir. Ancak zayýf raviler hakkýnda yazýlan eserler, sika raviler üzerine yazýlanlardan daha fazladýr. Örneðin, V.asrýn sonuna kadar zayýf raviler hakkýnda yirmi eser yazýlmýþken sika olanlar üzerine sadece dört eser verilmiþtir. Her ikisini konu eden eserler ise daha fazladýr. H.III. ve IV. asýr boyunca yirmi beþ eser telif edilmiþtir”[14].

         Ne var ki Dr. el-‘Umeri, bu ifadesinin hemen ardýndan ayrý dönemde telif edilen zayýf ravilere dair yirmi dokuz; sika ravilerle ilgili sekiz; zayýf ve sika ravileri bir arada ihtiva eden kýrk eser adý vermektedir. Ki bu, kesin rakam vermek yerine, ravileri karýþýk olarak ihtiva eden eserlerin, sadece zayýf ravilere dair eserlere oranla daha fazla; zayýf ravilere tahsis edilmiþ eserlerin de yalnýzca sika ravilere ayrýlmýþ olanlara nisbetle daha çok olduðunu söylemenin daha doðru olacaðý anlamýna gelir.

         Tabiatýyla H.IV. asýrda rivayet sistemine ihtiyaç kalmayýp onun yerini original hadis kitaplarý istikrar bulunca, ister istemez V. ve müteakip asýrlarda ravi tenkidi üzerine rical kitaplarý telif edilmeðe devam etmiþ olsa bile bir duraklama dönemi hasýl olmuþtur. Yalnýz bu tenkid hareketi, H.VIII. ve IX. asýrda yeniden canlanmýþ, günümüze kadar devam ede gelmiþtir.

        Þayet yazar hadis kritiðinden metin tenkidini kastediyorsa, iddiasý yine gerçekleri yansýtmamaktadýr. Çünkü hadisçiler isnad tenkidine önem verdikleri kadar metin tenkidine de önem vermiþ, ve bu sahada ileri adýmlar atmýþlardýr. Hadis usulünde þaz, münker, müdrec, muzdarib, muallel veya mevzu, hükmünü alan hadisler hem sened ve hem de metin yönünden deðerlendirilmiþtir. Çünkü yukarýda zikredilen illetler hadisin senedinde olduðu kadar metninde de bulunabilmektedir. Hadisleri bize nakleden raviler, rivayetlerin senedinde kusur ederlerken bazen metninde de kusur etmiþlerdir. Bu gün halkýn arasýnda, isnadý olmayan veya sahih isnad altýnda uydurulmuþ pek çok meþhur hadisler dolaþmaktadýr. Hadis alimleri bu gibi uydurma rivayetleri keþfetmede Kur’an ve Sünnet’in genel prensiplerine, akla, hisse, müþahedeye, tarihe ters düþmesi veya hadisin metindeki lafýzlarýn bozuk olmasý gibi kriterlere dayanmýþlardýr.

        Oryantalistler ve Ýslam dünyasýndaki bazý  yazarlar, zikredilen bütün bu gayretleri göz ardý ederek hadisçilerin, sadece hadisin senedi ile uðraþtýklarýný ve metin tenkidine eðilmediklerini savunmuþlardýr. Halbuki bunun böyle olmadýðý bilinmektedir.

        Bugün, hadisçilerin bu konudaki çalýþmalarý üzerinde yapýlan araþtýrmalar giderek artmaktadýr. Hadisçilerin saðlam metoduna baðlý kalarak bunlarýn geliþtirilmesi üzerine yapýlan çalýþmalar bu kanaatimizi destekler mahiyettedir.

        Yetkili aðýzlardan hadis toplamak için hadisçilerin muhtelif beldelere seyahat ettiðini söyleyen ve þifahi rivayetin asýl oluþunda israr eden Robson, makalenin hadis koleksiyonu baþlýðý altýnda hemen birinci paragrafta bazý sahabilerin hadis ihtiva eden sahifeler bulunduðunu ifade ederek tenakuza düþer. Çünkü bu sahifelerin bulunmasý yazýlý rivayetlerin varlýðýný ispat etmektedir.

4 – Bazý hadisler üzerine getirdiði þüpheler

         Robson devamla þöyle söyler: “Eski ve yeni Ahit’te Hz. Peygamber’e atfedilmiþ sözler kolaylýkla fark edilir”.[15] 

        Yazarýn bu iddiasý yeni deðildir. Goldziher daha önce bunu “Hadis Üzerine Etüdler” kitabýnda: “Ayný prosesüs yoluyla eski ve yeni Ahit’teki cümleler Muhammed’in hadisleri haline gelmiþtir” diyerek bu tezi savunmuþtur ve örnek olarak da Ýsrailiyatla ilgili rivayetleri göstermiþtir.[16]

        Oryantalist düþünceli yazarlarýn þunu iyi anlamasý gerekir; Peygamberlerin ortak özellikleri olduðu kadar ümmetlerine teblið ettikleri dinlerin de ortak özellikleri vardýr. Ayrýca birbirinin devamý olma özelliðini de taþýr. Dolayýsýyla ister eski ve yeni Ahit’te, isterse Kuran ve onun açýklayýcýsý olan Sünnette olsun, tarihi verilerin, ahlaki kurallarýn ve eskatoloji yani metafiziðe ait bilgilerin aynýsý veya benzerinin bulunmasý gayet tabiidir. Bunun böyle olmasý, bu bilgilerin bir kýsmý uydurma ve yalan olmuþ olsa bile, tamamýnýn bu türden  olduðunu göstermez. Bilakis doðru ve sabit olan kýsmý birbirini tasdik eder mahiyettedir. Baþka bir  ifade ile ayný vahyin ürünü olduðunu ortaya koyar.

         Eðer Robson bu sözleri ile Ýslam peygamberinin eski ve yeni Ahit’ten veya Ýsrailiyattan etkilendiðini dolayýsýyla ayný  þeyleri söylediðini kastediyorsa bunda yanýlýyor. Böylelikle de semavi dinlerin ortak özelliklerini unutmuþ görünüyor. Sonra Hz. Peygamberin bizzat kendisi, Kuran’ýn söylemediði veya ashabýnýn duyduðu bu gibi Ýsrailiyata dair rivayetlerin ne  tasdik ne de tekzib edilmesini ifade etmiþtir. Dolayýsýyla Hz. Peygamber hakkýnda böyle bir düþünce söz konusu olamaz. Yazar bu ithamý ile ne kadar taraftar bir oryantalist olduðunu ortaya koyuyor.

         Robson çeþitli rivayetleri eleþtirerek sözüne þöyle devam ediyor: “Hadislerde Arabistan’ýn dýþýnda  fethedilcek ve henüz Peygamber zamanýnda kurulmamýþ olan þehirlere iþaretler vardýr. Raþid halifelerle ilgili, Emevi ve Abbasilerle ilgili hatasýz iþaretler görülmektedir. Kur’an, Peygamberi mucizevi bir  þahýs olarak takdim etmemesine raðmen birçok mucize O’na nisbet edilmiþtir. Kýyamet öncesi fitneler ve Ahiret ahvali ile ilgili detaylý bilgiler yer almaktadýr. Yine cennet ve cehennemle ilgili tafsilatlý tasvirler bulunmaktadýr. Batý zihniyetinin bu malzemenin saðlam olarak Peygamberden geliþini kabul etmeyi mümkün görmemektedir”.[17]

         Yazar  ve batýlý araþtýrmacýlarýn bu gibi rivayet malzemesini kabul etmeleri zor olsa da Hz. Peygember’e gaybý ve ileriye yönelik haberler verdiðini söyleyen Kur’an-ý Kerim’e[18] inanmýþ insanlarýn bu doðrultuda ileriye yönelik olarak ve eskatolojiye dair Hz. Peygamberin verdiði haberlere inanmalarý hiç de zor deðildir. Tabiatýyla bununla ilgili rivayet malzemesinin içerisinde, sabit olmayan ve uydurma türünden olan rivayetlerin bulunduðu bir gerçektir. Her nedense bu rivayet malzemesinin Peygamber’e aidiyetini kabul etmeyen yazar ayný rivayetleri ilk tenkid edenin hadis alimleri olduðunu söylemeyi ihmal etmiþ görünüyor. Böylelikle oryantalistleri basiretli ve hadis alimlerini ise basiretsiz olarak göstermeye kalkýþýyor.

         Yazarýn bu tavrýný hiçbir ilmi haysiyetle baðdaþtýrmak mümkün deðildir. “Kur’an, Peygamberi mucizevi bir þahýs olarak takdim etmemesine raðmen bir çok mucize O’na nispet edilmiþtir” derken O’na nisbet edilen mucizelerin sabit olmadýðýný ve Hz. Peygamber’in mucizevi bir yönü olmadýðýný vurgulamýþ oluyor.

         Evvela peygamberler, peygamberliklerini isbatlamak için Allah tarafýndan mucizelerle teyid edildiði bir gerçektir. Hz. Peygamber’in vahiyle muhatab kýlýndýðý Kur’an’ýn bir çok ayetinde zikredilmektedir.[19]

         Örneðin “Ey resülüm, onlara söyle, ben sizin gibi bir beþerim, ancak bana vahyolunuyor” [20] ayetinin birinci kýsmýnda  Hz. Peygamber’in beþeri yönü zikredilirken ikinci kýsmýnda ise Allah’tan vahiy almasýyla mucizevi yönüne deðinilmiþtir. Dolayýsýyla Hz. Peygamber’in birçok mucizeler göstermesi yanýnda O’nun en canlý mucizesi Kur’an-ý Kerim’dir. 23 senelik peygamberlik hayatýnda  münkirleri ilzam  ve iman ehlinin imanlarýný takviye edecek mucizeleri göstermesi peygamberlik açýsýndan  gayet tabiidir. Ne var ki, bunlar bizlere rivayet yoluyla gelmiþtir. Siyer ve megazi kitaplarýnda bunlarý görmek mümkündür. Kaldýki bu mucizelerin çoðu bizlere sahih yollarla ulaþmýþtýr. Kur’an-ý Kerim ise bunlarýn bazýsýna deðinmiþtir. Örneðin “ayý ikiye bölme” mucizesi[21], Mirac mucizesi[22] bunlardandýr.

         Görüldüðü gibi yazarýn yukarýdaki sözünde sünneti tenkid etme gayreti boþuna ve yersizdir. Kur’an ve sünnetin realitesine uymamaktadýr.

         Yazar hadis kritiði konusunda Shacht’ýn bir deðerlendirmesini zikrederek sözünü þöyle baðlar: “J. Shacht, ikna edici bir þekilde isnadlarýn zamanla geliþtiðini daha sonraki dönemlere ait olan hadislerin Peygamber’e nisbet edildiðini göstermiþtir. Sünnet malzemesinin tümüne bu þekilde bir açýklama getirmeye kendimizi hissetmesek bile daha  sonraki dönemlere ait birçok rivayetlerin Peygamber’e nisbet edildiði açýk olarak görülmektedir. Bu durum sahih olaný seçecek tatminkar bir kriteri bulmayý zorlaþtýrmaktadýr.”.[23]

         Shacht’ýn ortaya attýðý bu asýlsýz iddayý, Mustafa Azami Ýngilizce yazdýðý bir eserinde ilmi bir þekilde cevaplandýrmýþtýr. Daha sonra onun bu eseri dilimize “Ýslam Fýkhý ve Sünnet, Oryantalist J. Shacht’a Eleþtiri” adýyla kazandýrýlmýþtýr. Bu cevaplarý öðrenmek isteyenler bu esere müracaat edebilirler. Þayet Robson, Azami’nin bu eserini okumuþ olsaydý yukarýda teyid ederek zikrettiði Shacht’ýn teorisini savunmaktan sanýrým vazgeçerdi.

         Buna ek olarak þunu ifade etmek isterim, Yahudi ahlakýndan esinlenerek yalaný ve gerçekleri  tahrif etmeyi kendilerine prensip edinen Goldziher, Schacht ve Robson gibi kimselerin ayný þeyleri geçmiþ Ýslam toplumlarý hakkýnda düþünmelerini belki tabii karþýlayabiliriz. Çünkü bundan farklý düþünmeleri zaten beklenemezdi. Lakin biz müslümanlarda durum farklýdýr. Bizler her ne kadar o dönemlerde bazý gruplarýn idiolojik, siyasi veya þahsi çýkar gibi birçok nedenlerle birtakým hadislerin Hz. Peygamber’e nisbet ettiklerini kabul etsek bile – kaldi ki bunlar aklanmýþtýr- Hz. Peygamber’den sonraki tabiin ve tebe-i tabiin dönemlerinde deðiþik bölgelerde yaþayan samimi ilim tabakalarýnýn, ayný rivayetlerde yalanda birleþip bunlarý  Peygamber’e yamamalarý, o insanlarýn karekterine sýðmaz ve hem de imkansýz görünen bir olaydýr.             Bir takým rivayetlerin sahih olanýndan aklanmasý için tatminkar bir kriter bulmayý Robson zor görmüþ olsa bile, oryantalistlerin çalýþmalarýndan çok önce h. III. asrýn birinci yarýsýnda imam Buhari ekolü ile baþlayan sahih hadisleri aklama hareketinde ortaya konulan kriterler daha sonrakilerine örnek olmuþ ve hala bugün bile orijinalliðini korumakta ve hadislerin tesbitinde kullanýlmaktadýr.

         Böylelikle Robson’un ortaya attýðý iddialarýn altýnda yatan maksadýn, müslümanlarýn zihinlerinde hadis ve sünnet konusunda þüpheler uyandýrmak olduðunu görmüþ olduk ve izale edilmesine çalýþtýk. Umarým ki, bu sahadaki çalýþmalar daha fazla yoðunlaþýr ve müslümanlarý sünnet  konusunda doðru bir anlayýþa götürür.

 

BÝBLÝYOGRAFYA

 

Goldziher, I.	Etüdes sur la Tradition Islamique (terc.: Leon Bercher), Paris 1952.
Hatib, M.A.	El-Muhtasaru’l-Veciz fi Ulumi’l-Hadis, Beyrut 1407/1987.
Malik b. Enes	el-Muvatta’, (thk.: M. F. Abdülbaki), Kahire ts.
Robson, J.	“Hadis” mad. E.Ý. Leyde, E. J. Brill, Paris 1965-71.
Robson, J.	The Isnad in Müslim Tradition, Glaskow Üniv. or. Soctrans, 1956.
Sibai, M.	es-Sünne ve Mekanetuha fi’t-Teþrii’l-Ýslami, Beyrut 1405/1985.
Umeri, E. Z.	Buhus fi’s-Sünneti’l-Müþerrefe, Beyrut 1405/1985.
Watt, W. M.	Islamic Values in the Modern World, New Delhi 1968 (Dr. Zakir Hüseyin’in takdimi ile)

[1] W. M. Wat. ‘Islamic values in the modern world’, Dr. Zakir Hussain, Pres. v., New Delhi,1968, s.154.

[2] EI², III, 23.

[3] Nisa, 59.

[4] Tevbe, 7.

[5] Bu konuda daha fazla bilgi için bkz: Sibai, es-Sünne, s. 377; ‘Accac Muhammed, Muhtasar, s. 35.

[6] EI², III, 24

[7] EI², III, 25

[8]  Malik, Haç, 99.

[9] Robson J. , The isnad in Muslim Tradition, s. 21-22; EI ², C.III, 25.

[10] EI ², C.III, 25.

[11] El-Umeri, Buhus, s. 48.

[12] EI ², C.III, 26.

Kalýcý Baðlantý Yorum (0) Yorum yaz!

gazetealemi

Kütüb-i Sitte Muhaddisleri

ÝMAM BUHARÝ (Ölm. 256 / 869)

Kýsaca Buhari olarak bilinen Ebü Abdullah Muhammed b.Ýsmail, en büyük hadis bilgini olarak kabul edilir. Sünni gelenek O'nun ana eseri el-Cami es-Sahih'i Kur'an'dan sonra en muteber islam kaynaðý ve hadis kitaplarýnýn en büyüðü sayar. Buhari'nin, bu eserini 600.000 hadis içinden seçtiði 7275 hadisten vücuda getirdiði biliniyor. 16 yýlda tamamlanan bu eser 97 kitaba ve 3730 baba ayrýlmýþtýr.

Buhari, isminden de anlaþýlacaðý gibi, islam ilimlerinin, özellikle hadis ve tasavvufun beþik kentlerinden biri olan Buhara'da 13 Þevval 194 h.(21 Temmuz 810 miladi) doðdu. Çok küçük yaþta babasýný kaybettiði için yetim olarak büyümüþtür. Dedesi Bardizbah, gayrimüslimdi. Berdizbah, çiftçi demektir. Buhari'nin henüz 10 yaþýndayken hadisle meþgul olmaya baþladýðýný biliyoruz. Bu yaþtan itibaren Mekke baþta olmak üzere Hicaz bölgesi, Mýsýr, Ýran ve Irak gibi islam kültürünün merkez sahalarýný, ilmi tetkikleri için yýllarca dolaþtýktan ve sayýlarý yirmiye varan büyük bilginlerden dersler aldýktan sonra tekrar Türkistan'a dönmüþ, Buhara, Semerkant ve Hartank'ta eserlerini yazmaya devam etmiþ ve nihayet Hartank'ta, ata binmek üzere olduðu bir sýrada kriz geçirmiþ ve ardýndan da ölmüþtür.

Buhari, baþ eseri Sahih'deki hadisleri, kendilerinden aldýðý kiþilerin biyografilerini tetkik için et-Tarih el-Kebir adlý bir eser yazmýþ, daha sonra bu eseri et-Tarih es-Sagir adýyla özetlemiþtir. Kaynaklarýn bildirdiðine göre Buhari, et-Tarih el-Kebir'ini Medine'de ikameti sýrasýnda mehtaplý gecelerde Peygamber (s.a.)'in kabri yanýnda yazmýþtýr.

Buhari'nin bugün elimizde bulunan diðer üç eseri es-Sülasiyat, el-Edeb el-Müfred ve Halký Efali Ýbad adlarýný taþýmaktadýr. O'na izafe edilen Tefsir el-Kur'an ve Tenvir el-Ayneyn'in durumlarý tartýþmalýdýr.

Hadis ilmine baþlamasýyla ilgili bir soruya cevap verirken þunlarý söylüyor: "Onbir yaþýna geldiðim sýrada Abdullah b.Mübarek, vs. gibi hadis bilginlerinin kitaplarýný ve sözlerini ezberlemiþtim. Bunun ardýndan annem ve kardeþim Ahmet'le birlikte, hac maksadýyla Mekke'ye gittik. Hacdan sonra ben, hadis tahsili için orada kaldým. Onsekiz yaþýna geldiðim sýrada Sahabe (Hz. Peygamber (s.a.)'in arkadaþlarý) ve Tabi'in (Sahabileri tanýyan kuþak) bilginleriyle ilgili eserlerimi yazmaya baþladým. Tarih adlý eserimi de, yine o sýralarda Medine'de kaleme aldým. Bu eseri, Hz. Peygamber (s.a.)'in Ravzasý yanýnda ve mehtaplý gecelerde yazmýþýmdýr."

Büyük eseri Sahih'i hazýrlayýþýndan bahsederken de þöyle diyor: "Bir gün, muhaddis Ýshak b.Rahuye'nin meclisinde bulunuyorduk. Dostlardan birisi "ne olurdu, Hz. Peygamber'in hadislerini bir araya toplayan özet bir kitap yazsaydýnýz" dedi. Bu istek benim kalbimde yer etti ve topladýðým 600.000 hadisten seçmeler yaparak Sahih'imi vücuda getirdim. Eserime aldýðým her hadisi yerine koymadan önce boy abdesti alýr iki rekat namaz kýlardým."

En çok sevdiði þeylerden biri de, dostlarýna, özellikle Ramazan geceleri, hatimle namaz kýldýrmaktý.

Diyor ki: "Allah'ýn huzuruna vardýðýmda, bir kimsenin gýybetinde bulunmuþ olmaktan hesaba çekilmek istemiyorum."

Dostlarýndan Muhammed b.Yusuf anlatýyor: "Kendisiyle birlikte kaldýðým bir gece tam 18 defa kalkýp kandili yaktýðýný gördüm: Her seferinde aklýna gelen, çözdüðü bir problemi kaydediyordu."

Bütün kaynaklar, Buhari'nin, ikamet ettiði her kentte ilmi sohbetlerinden binlerce kiþinin yararlandýðýný yazmaktadýrlar. Bu çok genç ilim adamý zaman zaman da kýskançlýklara, maksatlý imtihanlara muhatab oluyordu. Tarihu Baðdad yazarý, Buhari'nin, Baðdat'ta bulunduðu sýrada þöyle bir olayla karþýlaþtýðýný bildiriyor: Bir grup hadisçi Buhari'yi imtihan etmek maksadýyla yüzden fazla hadisin metinlerini ve rivayetlerinde yer alan kiþileri, içinden çýkýlamaz þekilde birbirine karýþtýrarak Buhari'nin önüne getirirler. Buhari bunlarý okur ve karþýsýndakilere, bütün bunlarýn doðru þekillerini hiç bocalamadan yazdýrýverir. Bunu gören hadisçiler Buhari'ye saygý ve baðlýlýklarýný arzederler. Baðdat'lý hadisçilerden Musa b.Harun el-Hammal duygularýný þöyle dile getiriyor: "Bütün Ýslam milletleri, ikinci bir Buhari vücuda getirmek için bir araya gelseler, yine de bir baþka Buhari meydana getiremezler."

Diyor ki Buhari: "Baðdat'a her gittiðimde, büyük mezhep imamý Ahmet b.Hanbel ile sohbetlerimiz olmuþtur."

Büyük hadis otoritelerinden bazýlarýnýn Buhari'yle ilgili sözleri þöyle:

• Þu gökkubbenin altýnda, Buhari'den daha iyi hadis bilen bir insan görmedim. (Muhammed b.Ýshak)
• Ey hadis ilmiyle uðraþanlar, Buhara'lý þu gencin etrafýnda toplanýn ve muhtaç olduðunuz her þeyi ondan öðrenin. (Ýshak b.Rahuye)
• Buhari'nin göðsünde bir tüy olmayý isterdim. (Abdullah b.Hammad)
• Hadis bilgini Müslim'i Buhari'nin dizi dibinde, küçük bir çocuk gibi bir þeyler öðrenmeye çalýþýrken gördüm. (Hafýz Muhammed b.Yakup)

Buhari'nin, doðduðu kenti terketmesi þu olay yüzünden olmuþtu: Buhara Emiri Halid b.Ahmed O'ndan sarayýna gelip ders okutmasýný istedi. Buhari þu cevabý verdi: "Ben ilim adamýyým; þunun bunun kapýsýna ders vermeye giderek ilmi zelil edemem. Eðer bir þey öðrenmeye niyet ve ihtiyacýn varsa ders verdiðim yere veya evime gelirsin." Bunun üzerine Emir'le aralarý açýldý ve Buhari doðup büyüdüðü kenti terkedip Hartank'a gitmek zorunda kaldý. Bu olay üzerine O, þöyle yakarmýþtýr: "Allahým! Artýk yeryüzü bana dar gelmeye baþladý, beni yanýna al." Ve aradan bir yýl geçmeden Buhari bu haksýzlýklar ve yolsuzluklar dünyasýndan ayrýlýp Hakk'a yürüdü.

Buhari'nin maruz kaldýðý eziyet ve sýkýntýlarýn bir sebebi de, kendisinin "Kur'an lafýzlarýnýn mahluk olduðu"na inanmasý (iftirasý)dýr. Tarihu Baðdad yazarýnýn beyanlarýna bakýlýrsa bu suçlama Buhari'yi çekemeyenler tarafýndan, özellikle O'nu kendisine rakip gören Muhammed b.Yahya tarafýndan icat edilmiþtir. Bu iddianýn, Kütüb-i Sitte'den ikincisini hazýrlayan Müslim'i suçlamada da kullanýldýðýný görüyoruz.

Kaynaklar:

Buhari için bk. Hatib el-Baðdadi; Tarihu Baðdad, biyografi no: 424; Ýbnu Hallikan; Vefeyat ilgili mad.; Sübki, et-Tabakat, biyografi no:54.
 

---

 

ÝMAM MÜSLÝM (Ölm. 261 / 875)

Sünni inanýþýn ikinci büyük hadis bilginidir. O'nun tertiplediði es-Sahih adlý hadis külliyatý, ünlü altý hadis kitabý (Kütüb-i Sitte)'nin ikincisi olarak asýrlardýr islam dünyasýna hizmet vermektedir.

Ýslam'ýn ana ilimlerinin geliþtiði en önemli merkezlerden biri olan Nisabur'da doðup yine bu þehrin bir semti olan Nasrabad'da ölüp defnedildi.

Tam adý Ebu Hüseyin Müslim b.Haccac en-Nisaburi olan bu büyük hadis bilgini, týpký Buhari gibi, islam dünyasýnýn hemen her tarafýný dolaþmýþ geniþ araþtýrmalarýn sahibi bir dahidir.

Ünlü fýkýh bilgini Ahmed b.Hanbel baþta olmak üzre Yahya b.Yahya, Kuteybe b.SaÝd, Ýshak b.Rahuye, Muhammed b.Amr, Muhammed b.Mihran, Ýbrahim b.Musa, Halef b.Hiþam, Süreyc b.Yunus, Ömer b.Hafs, Ahmed b.Yunus, Ýbrahim b.Münzir ve Mansur b.Muhammed gibi ünlülerden dersler almýþtýr. O'nun, ders almanýn da ötesinde feyz ve ilham aldýðý kiþilerden biri de büyük hadisçi Buhari'dir. Tarihu Baðdad yazarýnýn belirttiðine göre Müslim, bu büyük dahinin huzuruna gider, yüzünü öper ve þöyle derdi: "Müsaade et de ayaklarýný da öpeyim, ey üstatlar üstadý!" Buhari, Kur'an'ýn, Allah Kelamý olmasýna raðmen, lafýzlarýnýn yaratýlmýþ olduðunu savunmasý (iftirasý) sebebi ile aðýr tenkitlere maruz kaldýðýnda, Müslim O'nunla dostluðunu kesmemiþtir.

Müslim'in Sahih'i, bizzat kendisinin belirttiðine göre, 300.000 hadis arasýndan seçilmiþ olap 52 kitaptan (ana bölüm) oluþmuþtur. Buhari'nin eserinin aksine Müslim'in Sahih'i, hadis ilmine dair bir giriþle baþlamakta ve Kur'an'ýn faziletlerine dair bir bölümle sona ermektedir.

Müslim'in daha baþka eserlerinin olduðu söylenmekte ise de bugün elimizde yalnýz Sahih'i mevcuttur.

Buhari ve Müslim'in Sahihleri, Ýki Sahih anlamýnda Sahihayn ve bu iki hadis imamý en büyük iki muhaddis anlamýnda Þeyhayn diye anýlmaktadýr, Ýslam bilginlerinin ortaklaþa kanaatlerine göre, tenkit dýþý sayýlacak hiçbir hadis kitabý yoktur ve olamaz. Ancak tenkide en az konu olabilecek, iki temel eser, Buhari ile Müslim'in kitaplarýdýr. Bunlarý, müelliflerini daha sonra göreceðimiz üç Sünen kitabý izler. Bu beþ eseri altý rakamýna ulaþtýrmak için bazýlarý imam-ý Malik'in Muvatta'ýný, bazýlarý Ýbnu Mace'nin Sünen'ini ilave ederler

Kaynaklar:

Müslim için bk. Hatib el-Baðdadi, Tarihu Baðdad, biyografi no: 7089; Ýbnu Hallikan, Vefeyat, biyografi. No: 717.
 

---

 

EBU DAVUD (Ölm. 275 / 888)

Tam adý Süleyman b. Eþ'as es-Sicistani olup, künyesi olan Ebu Davud'la meþhur olmuþtur.

Kütüb-i Sitte'den üçüncüsü ve ünlü dört Sünen kitabýnýn birincisinin müellifidir, ilmi, irfaný kadar zühd ve takvasýyla da ünlüdür. Týpký Buhari ve Müslim gibi, o devir islam dünyasýnýn hemen tamamýný dolaþmýþ ve 50'den fazla bilginden ders almýþtýr.

Hocalannýn en ünlüleri Müslim b. Ýbrahim, Süleyman b. Harb, Musa b. Ýsmail, Abdullah b. Mesleme, Yahya b. Main, Ahmed b. Hanbel, Hiþam b. Ammar, Amr b. Avn, Ahmed b. Yunus ve Osman b. Ebi Þeybe'dir.

Hayatinin büyük kýsmý Basra'da geçti. Baðda'ta birçok kez seyahetleri var. Kaynaklar, ünlü mezhep imamý Ahmed b. Hanbel ile yakýn dostluðu olduðunu söylerler.

Ebu Davud, Sünen adýyla andýðý eserinde, daha çok fýkha kaynaklýk eden hadisleri toplamýþtýr. O'nun bu eseri, "dünyanýn harikasý ve Ýslam'ýn dayanaðý" diye anýlmýþtýr.

Ebu Davud'un, h. 1310'da Kahire'de basýlan Kitab el-Marasil adlý bir eseri de vardýr.

Ebu Davud'un, Abdullah adýnda ve el-Mesabih adlý bir eserin de sahibi olan bir oðlu vardýr. Abdullah (Ölm. 326) babasý çapýnda büyük bir bilgin olarak ünlüdür.

Ebu Davud'un, eseriyle ilgili olarak, söylediði þu sözler, O'nun din konusundaki temel anlayýþýný da göstermektedir: "Resulullah (s.a.)'tan rivayet edilen 5000 hadis topladým ve bunlarýn 4800'ünü eserime koydum. Bu hadislerin Sahih vs. gibi derecelerine de iþaret ettim. Bu hadisler içinden þu dört tanesi, bir insana, dini hayatý bakýmýndan yeter:

1. Ameller, niyetlere göredir.
2. Kiþinin Müslümanlýðýnýn güzelliðine bir delil de, onun kendisini ilgilendirmeyen þeyleri, boþ lakýrdýlarý terketmesidir.
3. Kiþi, kendisi için sevip istediði þeyi, dostu ve komþusu için de sevip istemedikçe mümin olamaz.
4. Helal ve haram, Allah'ýn kitabýnda apaçýk belirtilmiþtir. Ancak bu ikisi arasýnda, her iki yöne çekilebilecek þüpheli þeyler vardýr.

Ünlü sufi-bilgin Sehl b. Abdullah et-Tüsteri bir gün Ebu Davud'a geldi ve O'ndan rica etti: "Ey Süleyman! Senden rica ediyorum; Allah Resulü'nden hadisler nakleden o dilini çýkar da bir öpeyim."

Diyor ki Ebu Davud: "Baþ olma, lider olma sevdasý, en gizli ve en tehlikeli þehvettir."

Ebu Davud, Basra'da öldü ve orada defnedildi.

Kaynaklar:

Ebu Davud için bk. Hatib el-Baðdadi, Tarihu Baðdat, biyografi 4638, Ýbnu Hallikan, Vefeyat, biyografi 272.
 

---

 

ÝMAM NESAÝ (Ölm. 303/915)

Hadis imamlarýnýn en büyüklerinden biri ve Kütüb-i Sitte'nin 4'üncüsü sayýlan Sünen en-Nesai'nin müellifidir.

Tam adý Ebu Abdurrahman Ahmed b. Ali en-Nesai'dir. Çaðýnýn en büyük hadis bilgini kabul edilir. Mýsýr'da doðdu ve bu ülkede yetiþip yaþadý, ömrünün son yýllarýnda, bazý hoþnutsuzluklar yüzünden ülkesini terkettiði ve Þam veya Remle'de, Emeviler tarafýndan yapýlan iþkence ve eziyetler sonucu öldüðü kabul edilir. Hayata gözlerini yumduðu yer, tartýþmalý olmakla birlikte, Emevi zulmünden çektikleri sonucu þehit olduðu, tartýþmasýz kabul edilmektedir.

Bir rivayete göre mezarý Remle veya Þam'da deðil Mekke'dedir. Kaynaklarýn beyanýna göre, Þam'da Emevi eziyetlerine maruz kaldýðýnda öleceðini anlamýþ ve þöyle vasiyet etmiþtir: "Beni Mekke'ye götürün ve orada defnedin." Denir ki, Nesai'nin bu vasiyeti yerine getirilmiþ ve naaþý Mekke'ye nakledilerek Safa ve Merve arasýna defnedilmiþtir.

Kaynaklar O'nun günaþýrý oruç tuttuðunu ve dört karýsý olduðunu da kaydederler.

Eserlerini tamamlamak için çok seyahat etmek zorunda kalan Nesai, Hz. Ali ve Ehlibeyt'e derin saygýsý yüzünden Emevilerin düþmanlýðýna maruz kalmýþ ve ordan oraya itilip kakýlmak suretiyle büyük eziyetler çekmiþtir.

Nesai'nin, Sünen'i dýþýnda iki eseri daha vardýr. Bunlardan biri Hz. Ali ve Ehlibeytin faziletlerinden bahseden el-Hasais olup 1308'de Kahire'de basýlmýþtýr, ikincisi olan Kitab ez-Zuafa ise 1323'te Agra'da, 1325'te Allahabad'da basýlmýþtýr.

Ölümüne bir yýl kala Emeviler tarafýndan Þam'a sürüldü. Fakat sürülmekle býrakýlmadý; orada da sürekli eziyet altýnda tutuldu. Korkusundan zamanýnýn çoðunu ya evinde yahut da camiide geçirmekteydi. Neyazýk ki, Emevi azgýnlarý O'na bu hayatý da çok gördüler. Bir gün O'nu evinden çýkarýp bir yere götürdüler ve þu soruyu sordular: "Muaviye'nin faziletlerinden söz edecek misin?" Büyük bilgin þu ölümsüz ve cesur cevabý verdi: "Muaviye hakkýnda bildiðim ve söyleyebileceðim tek þey, Hz. Peygamber'in O'nun hakkýndaki þu sözüdür: "Allah senin karnýný doyurmasýn." Bunun üzerine Emeviler O'nun üstüne çullandý ve "çaðýnýn en büyük hadis bilgini" olarak nitelendirilen bu büyük insan, kasýklarýna vurulan Emevi tekmeleri altýnda ruhunu teslim etti.

Kaynaklar:

Nesai için bk. Ýbn Hallikan, biyografi no: 29; Zehebi, Tabakat, ilgili bahis; Ýbnu Hacer, Tehzib, ilgili bahis.
 

---

 

ÝMAM TÝRMÝZÝ (Ölm. 279 / 892)

Tam adý, Ebu Ýsa Muhammed b. Ýsa'dýr. Ceyhun Nehri, diðer adýyla Belh Nehri kýyýsýndaki Tirmiz kentinde doðup büyüdü.

Tirmizi'nin yaþadýðý devir baþta Ýmam Þafii olmak üzre, hadis ve fýkýh bilginlerinin yaþadýðý ve hadis ilminin zirvede bulunduðu bir devirdir. Tirmizi, Kütüb-i Sitte'nin diðer müellifleriyle birlikte bu devir bilginlerinin 10'dan fazlasýndan ortaklaþa dersler gördü.

Tirmizi, ayrýca baþta Buhari olmak üzre 20 civarýnda islam bilgininden de dersler aldý.

Tirmizi, bilgisini geliþtirmek üzre, Horosan'ýn diðer illerini, Irak'ý, Hicaz'ý da dolaþtý. Hadis bilginleri onun için: "Buhari'nin geriye býraktýðý en deðerli eser, Tirmizi'dir" derler. Hatta bizzat Buhari'nin þöyle dediði rivayet edilir: "Ey Ebu Ýsa, benim senden istifadem senin benden istifadenden daha fazla olmuþtur."

Tirmizi'nin bugün elimizde bulunan eseri ünlü hadis kaynaðý es-Sünen ile yine bir hadis kaynaðý olan eþ-Þemail'dir. Kaynaklarda adý geçen, el-Ýlel, et-Tarih, ve ez-Zühd adlý eserleri bugüne kadar ele geçirilememiþtir.

Tirmizi, doðduðu kentin bir köyü olan Buð'da öldü.

Kaynaklar:

Tirmizi için bk. Sem'ani, el-Ensab; Zehebi, Tezkire, Mizanül-Ý'tidal; Ýbnu Hacer; et-Tenzih; Ýbnu Ýmad; Þezerat, ilgili bahisler.

 

---

 

ÝBNU MACE (Ölm. 273 / 868)

Tam adý Ebu Abdullah Muhammed b. Yezid el-Kazvini'dir. Hayatý hakkýnda fazla bilgi yoktur.

Hadis ilminin imamlarýndan biri sayýlýr. Baðdat, Basra, Küfe, Þam, Mekke, Mýsýr gibi ilim merkezlerini dolaþýp bir yandan bilgisini geliþtirdi, bir yandan da hadis topladý.

6 hadis kaynaðýndan biri olan Sünen'in yanýnda Tefsiru'l-Kur'an ve Tarihu Melih adlý eserleri de vardýr,

Kaynaklar:

Ýbnu Mace hakkýnda bk. Ýbn Hallikan, No: 614; Zehebi, Tezkire No: 636, Ýbnu Ýmad, Þezerat, 2/164.
 

---

 

ÝMAM MALÝK (Ölm. 179 / 795)

Ebu Abdullah Malik bin Enes bin Malik bin Ebi Amir bin Umeyr Teymi Esbahi Humeyri, "Ehl-i sünnet vel-cema'at"in dört büyük mezhebinden biri olan "Maliki" mezhebinin reisidir. Tabi'inden olduðu þüphelidir.

Fýkýhda, hadisde ve tefsirde çok derin bilgisi vardý. Hocalarý da, kendisinden istifadeye gelirlerdi. Bir hadis-i þerif okumak için abdest alýr, edeble diz çökerdi. Medine'de [Hz. Peygamber (s.a)'in ayaðýný bastýðý yerlere saygýsýndan] hayvana binmezdi, yaya yürürdü. Haksýz bir fetvayý vermediði için, yetmiþ kýrbaç vuruldu.

Harun Reþid, Ýmam-ý Malik'e dedi ki, "Senin (Muvatta) kitabýný Kabeye asacaðým. Bütün müslümanlarýn bu kitaba uymalarýný emredeceðim. Her yerde tek bir mezheb olsun". Ýmam-ý Malik de, "Böyle yapma! Eshab-ý kiram, fýkýh bilgilerinde mezheblere ayrýldýlar" dedi. (Ýmam-ý Süyuti'den rivayet)

Afrika'nýn kuzeyindeki müslümanlarýn çoðu maliki mezhebindedir

Kalýcý Baðlantý Yorum (0) Yorum yaz!

gazetealemi

Kýrk Hadis

1. Ameller niyetlere göredir

Ömer b. el-Hattab radiyallahu anh rivayet etti:

Rasulullah'ý sallallahu aleyhi ve sellem þöyle söylerken duydum: "Ameller niyetlere göredir. Bir kimse için ancak niyet ettiði þey vardýr. Kimin hicreti, Allah'a ve Rasulü'nedir. Eline geçireceði bir dünyalýk veya nikahlanacaðý bir kadýndan dolayý hicret eden kimsenin hicreti, hicretine sebep olan þeyedir."

(Buhari, Müslim, Ebu Davud, Tirmizi, Ýbn Mace, Nesai, Darakutni, Ýbn Hýbban ve Beyhaki)

--------------------------------------------------------------------------------

2. Ýslam, Ýman ve Ýhsan

Hz. Ömer'den þöyle rivayet edilmiþtir:

Biz bir gün Rasulullah'ýn sallallahu aleyhi ve sellem yanýnda otururken, birden, elbisesi bembeyaz, saçlarý simsiyah bir adam çýkageldi. Üzerinde yolculuk yaptýðýný gösteren herhangi bir belirti olmadýðý gibi, aramýzda da onu tanýyan birisi yoktu. Adam Peygamber'in sallallahu aleyhi ve sellem yanýna kadar gelip oturdu, dizlerini onun dizlerine dayadý, ellerini dizlerinin üzerine koydu ve þöyle dedi:

- Muhammed! Bana Ýslam'ýn ne demek olduðunu söyle!

Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem þu cevabý verdi:

- Ýslam, Allah'tan baþka ilah olmadýðýna, Muhammed'in de Allah'ýn Rasulü olduðuna þahadet etmen, namaz kýlman, zekat vermen, Ramazan orucunu tutman ve gücün yeterse haccetmendir.

Adam: - Doðru söyledin, dedi.

Biz onun, hem sormasýna hem de tasdik etmesine þaþýrdýk. Adam sonra:

- Þimdi de bana imanýn ne demek olduðunu söyle, dedi.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem: - Allah'a, meleklerine, kitaplarýna, peygamberlerine, ahiret gününe, kadere, hayýr ve þerrin O'ndan olduðuna inanmandýr, buyurdu.

Adam yine: -Doðru söyledin, dedi.

Arkasýndan: - Bana ihsaný anlat, dedi.

Rasululah sallallahu aleyhi ve sellem: - Ýhsan, görüyormuþ gibi Allah'a ibadet etmendir. Her ne kadar sen O'nu görmüyorsan da O seni görmektedir, cevabýný verdi.

Adam: - Bana, kýyametin ne zaman kopacaðýný söyle, dedi.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem: -Sorulan, (bu konuda) sorandan daha bilgili deðildir (senin gibi ben de bilmiyorum), dedi.

O: - Öyleyse bana kýyametin alametlerinden söz et,dedi.

Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem: - Cariyenin hanýmefendisini doðurmasý, yalýnayak, çýplak, fakir deve çobanlarýný yaptýrdýklarý binalarla boy ölçüþürken görmendir, dedi.

Hz. Ömer radiyallahu anh sözüne þöyle devam etti:

"Daha sonra adam çýkýp gitti. Bir süre hayretler içinde kaldým. Sonra Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem:

Ömer! Soru soran kimdi, biliyor musun? dedi.

Ben de: - Allah ve Rasulü daha iyi bilir, dedim.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem: - O Cebrail'di. Size dininizi öðretmeye gelmiþti, buyurdu.

(Müslim, Tirmizi, Ebu Davud ve Nesai)

--------------------------------------------------------------------------------

3. Ýslam'ýn temel esaslarý

Ebu Abdirrahman b. Ömer b. Hattab'tan radiyallahu anh:

Rasulullah'ýn sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurduðunu duydum: "Ýslam dini beþ temel esas üzerine kurulmuþtur: Allahtan baþka ilah olmadýðýna ve Muhammed'in Allah'ýn Rasulü olduðuna þahadet etmek, namaz kýlmak, zekat vermek, Kabe'yi tavaf etmek (hacca gitmek), Ramazan orucunu tutmaktýr."

(Buhari, Müslim, Tirmizi, Nesai ve Ahmed b. Hanbel)

--------------------------------------------------------------------------------

4. Ýnsanýn yaratýlýþýndaki devreler ve sonu

Ebu Abdirrahman Abdullah b. Mes'ud'dan radiyallahu anh:

"Doðru olan ve doðruluðu Allah tarafýndan tasdik edilen Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem bize þöyle anlattý:

- Her birinizin yaratýlýþý, anasýnýn karnýnda olur. Þöyle: Kýrk gün nutfe olarak kalýr. Ýkinci kýrk günde alaka (kan pýhtýsý) halini alýr. Üçüncü kýrk günde et parçasý haline gelir. Bunlardan sonra, görevli melek gönderilir ve o, bu et parçasýna ruhu üfler. Ona dört kelimeyi; rýzkýný, ecelini, amelini, þaki mi (fena hareketli, bahtsýz) yoksa said (iyi hareketli, bahtlý) mi olacaðýný yazmasý emredilir.

Kendinden baþka ilah olmayan Allah'a yemin ederim ki, sizden biri cennetliklerin amelini iþler, o kadar ki cennetle kendi arasýnda bir arþýnlýk mesafe kalýr. Ancak hakkýndaki yazý üstün gelir, cehennemliklerin amelini iþlemeye baþlar ve sonunda cehenneme girer. Yine sizden birisi, cehennemliklerin amelini yapa yapa, cehennemle kendisi arasýnda bir arþýn mesafe kalacak hale gelir. Fakat hakkýndaki yazý ona üstün gelir, cennetliklerin amellerini iþlemeye baþlar ve sonunda cennete girer."

(Buhari, Müslim, Ebu Davud, Tirmizi ve Ýbn Mace)

--------------------------------------------------------------------------------

5. Münker ve bid'atlarýn kabul edilmemesi

Müminlerin annesi, Ummu Abdillah Hz. Aiþe'den:

Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurdu: -"Kim bizim bu dinimizde bulunmayan bir þey ortaya çýkarýrsa, o merduttur (geri çevrilmiþtir)."

(Buhari ve Müslim)

Müslim'e ait bir rivayette þöyle buyurulmaktadýr: "Kim bu dinimize uygun olmayan bir amel yaparsa, o ameli merduttur, kabul olunmaz."

(Buhari, Müslim, Ebu Davud ve Ýbn Mace)

--------------------------------------------------------------------------------

6. Helal ve Haram

Ebu Abdillah b. en-Nu'man b. Beþir'den:

Rasulullah'ýn sallallahu aleyhi ve sellem þöyle dediðini duydum: "Helal olan açýktýr, haram da açýktýr. Ýkisi arasýnda helale de, harama da benzeyen ve insanlarýn çoðunun hükmünü bilmediði þeyler vardýr. Kim bu þüpheli olanlardan sakýnýrsa, dinini ve namusunu korumuþ olur. Kim de þüphelilere dalarsa, sonunda harama dalar. (Bunun durumu), koruluðun etrafýnda sürüsünü otlatan çoban gibidir ki, koruluða dalmasý pek uzak deðildir. Dikkat edin! Her sultanýn bir koruluðu vardýr. Allah'ýn koruluðu ise, haram kýldýklarýdýr.

Dikkat edin! Vücutta bir et parçasý vardýr ki, o iyi olduðunda, vücudun tamamý iyi olur. O bozulduðu zaman vücudun tamamý bozulur. Haberiniz olsun! O kalptir."

(Buhari, Müslim, Ebu Davud, Tirmizi, Nesai ve Ýbn Mace)

--------------------------------------------------------------------------------

7. Din nasihattýr

Ebu Rukayye Temim b. Evs ed-Dari'den:

"Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem: -Din nasihat demektir, buyurdu.

Biz de: -Kimin için dedik.

O sallallahu aleyhi ve sellem: -Allah için, kitabý hakkýnda, Peygamber'i hakkýnda, müslümanlarýn idarecileri hakkýnda ve diðer müslümanlar hakkýnda nasihattýr, cevabýný verdi."

(Müslim, Ebu Davud ve Nesai)

--------------------------------------------------------------------------------

8. Müslümanýn kanýnýn ve malýnýn haramlýðý

Abdullah b. Ömer'den:

"Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurdu: 'La ilahe illallah, Muhammedun Rasulullah' demelerini saðlayýncaya, namaz kýlýncaya, zekat verinceye kadar insanlarla savaþma emrini aldým. Bunu yaparlarsa, Ýslam'ýn hakký olan hükümler dýþýnda, kanlarýný ve mallarýný benden korumuþ olurlar. Hesaplarý ise Allah'a aittir."

(Buhari ve Müslim)

--------------------------------------------------------------------------------

9. Kolaylýk göstermek, zorluk çýkarmamak, itaat edip inatçýlýðý býrakmak kurtuluþ yoludur

Ebu Hureyre Abdurrahman b. Sahr'dan:

"Rasulullah'ýn sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurduðunu duydum: Sizi men ettiðim þeylerden çekinin. Emrettiðimi de gücünüzün yettiði oranda yapýn. Þüphesiz sizden öncekileri, çok soru sormalarý ve peygamberlerine muhalefet etmeleri mahvetmiþtir."

(Buhari ve Müslim)

--------------------------------------------------------------------------------

10. Temiz ve helal olmak, duanýn kabul edilme þartýdýr

Ebu Hureyre'nin rivayet ettiðine göre, Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurdu:

"Allah Ta'ala temizdir, ancak temiz olanlarý kabul eder. Allah Ta'ala peygamberlere neyi emrettiyse, müminlere de onu emretmiþ ve: "Ey peygamberler! Tertemiz, helal olanlardan yeyin ve salih amel iþleyin." (Mu'minun, 51), "Ey iman edenler! Size verdiðimiz rýzýklarýn tertemiz ve helal olanlardan yeyin." (Bakara,172)

Sonra Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem, hac için uzun uzadýya yolculuk yapan, saçlarý daðýnýk, toz toprak içinde kalan bir adamý anlatarak þöyle buyurdu:

-Bu adam ellerini semaya kaldýrýr: Ya Rabbi! Ya Rabbi! diye yalvarýr. Halbuki o adamýn yediði haramdýr. Vücudu haram gýdalarla beslenmiþtir. Bunun duasý nasýl kabul edilir?"

(Müslim ve Tirmizi)

--------------------------------------------------------------------------------

11. Kesin olaný alýp þüphelilerden uzak durmak

Rasulullah'ýn sallallahu aleyhi ve sellem torunu ve gül kokulusu Ebu Muhammed, Hasan b. Ali radiyallahu anh þu hadisi rivayet etmiþtir:

"Sana þüpheli geleni býrakýp þüpheli olmayaný al."

(Tirmizi, Nesai, Ýmam Ahmed, Þeyh Ahmed Þakir, senedi sahihtir, demiþtir.)

--------------------------------------------------------------------------------

12. Faydalý olanla meþgul olmak

Ebu Hureyre'nin radiyallahu anh rivayet ettiðine göre, Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurdu:

"Kiþinin müslümanlýðýnýn güzel taraflarýndan biri de, kendisini ilgilendirmeyen þeyi terketmesidir."

(Tirmizi, Ýbn Mace, Ez-Zerkani Muvatta þerhinde isnadý hasen hatta sahihtir demiþtir)

--------------------------------------------------------------------------------

13. Ýman ve Ýslam Kardeþliði

Rasulullah'ýn sallallahu aleyhi ve sellem hizmetçisi Ebu Hamza Enes b. Malik þunu rivayet etti:

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem : "Sizden birisi, kendisi için arzu ettiðini, kardeþi için de arzu etmedikçe hakkýyla iman etmiþ olmaz, demiþtir."

(Buhari, Müslim, Nesai, Tirmizi ve Ýbn Mace)

--------------------------------------------------------------------------------

14. Müslümanýn kanýný dökmek haramdýr

Abdullah b. Mes'ud radiyallahu anh þunu rivayet etti:

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurdu: "Allah'tan baþka ilah olmadýðýna, benim Allah'ýn Rasulü olduðuma þahitlik eden müslümanýn kaný, ancak þu üç kiþiden biri olduðunda helal olur: Zina eden evli, kasten adam öldüren ve Ýslam cemaatýndan ayrýlarak dininden dönen."

(Buhari, Müslim, Ebu Davud ve Tirmizi)

--------------------------------------------------------------------------------

15. Ýmanýn bazý özellikleri güzel söz, misafir ve komþu hakký

Ebu Hureyre'den radiyallahu anh rivayet edilmiþtir:

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurdu:

"Allah'a ve ahiret gününe inanan, ya hayýrlý söz söylesin ya da sussun. Allah'a ve ahiret gününe inanan komþusuna ikram etsin. Allah'a ve ahiret gününe inanan misafirine ikram etsin."

(Buhari ve Müslim)

--------------------------------------------------------------------------------

16. Kýzma! senin için cennet var!

Ebu Hureyre'nin radiyallahu anh rivayet ettiðine göre, birisi Rasulullah'a sallallahu aleyhi ve sellem:

-Bana tavsiyede bulun, dedi.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem:

-Kýzma, cevabýný verdi.

Adam bu isteðini birkaç defa tekrar etti. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem yine:

-Kýzma, dedi.

(Buhari)

--------------------------------------------------------------------------------

17. Her þeyde iyi olmak ve iyi yapmak

Ebu Ya'la Þeddad b. Evs, Rasulullah'ýn sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurduðunu rivayet etti:

"Allah Ta'ala her þeyde iyi olmayý ve iyi yapmayý emretmiþtir. Öyle ki, öldürdüðünüzde bile iyi öldürün. Hayvaný keserken iyi kesin. Býçaðýnýzý iyi bileyin ve hayvaný rahatlatýn, eziyet etmyin."

(Müslim)

--------------------------------------------------------------------------------

18. Takva (Allah korkusu) ve güzel ahlak

Ebu Zerr Cundub b. Cunade ile Ebu Abdirrahman Muaz b. Cebel radiyallahu anh, Rasulullah'ýn sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurduðunu rivayet ettiler:

"Nerede olursan ol, Allah'tan kork. Kötülüðün peþinden iyilik yap ki onu yok etsin. Ýnsanlara da güzel ahlakla davran."

(Tirmizi, Tirmizi'nin hasen olduðunu söylediði bu hadisin, Ahmed, el-Bezzar, et-Taberani, el-Hakim ve Ýbn Abdilber ve baþkalarýnda baþka tarikleri vardýr.)

--------------------------------------------------------------------------------

19. Allah Ta'ala'nýn yardýmý, onun korumasý ve desteði

Ebu'l Abbas, Abdullah b. Abbas radiyallahu anh þöyle anlattý:

Bir gün, Rasulullah'ýn sallallahu aleyhi ve sellem bindiði hayvanýn arkasýndaydým. Dedi ki:

-"Yavrum! Sana birkaç söz öðreteceðim: Allah'ýn emir ve yasaklarýný gözet ki, Allah da seni gözetsin. Allah'ý gözet ki, onu karþýnda bulasýn. Ýsteyeceðin zaman Allah'tan iste. Yardým dileyeceðin zaman Allah'tan yardým dile. Bilmiþ ol ki, bütün millet, herhangi bir hususta sana fayda vermek için bir araya gelmiþ olsa, ancak Allah'ýn senin için takdir ettiði hususta sana yararlý olabilirler. Ayný zamanda, sana herhangi bir hususta zarar vermek için bir araya gelmiþ olsalar, ancak Allah'ýn takdir ettiði kadarýyla sana zarar verebilirler. Çünkü kalemler, vaki olacak her þeyi tesbit ettikten sonra kaldýrýlmýþ, sayfalarýn mürekkebi kurumuþ, artýk yeniden yazma imkaný kalmamýþtýr."

Hadisin baþka bir rivayetinde þöyledir:

"Allah'ý gözet ki, onu karþýnda bulasýn. Bolluk ve geniþlik zamanýnda, Allah'ý taný ki, sýkýntýda da o seni tanýsýn. Þunu bil ki: Sana gelmeyen, gelecek deðildir. Sana gelecek musibet de, gelmeyecek deðildir. Zaferin sabýrla birlikte, sevincin kederle birlikte, kolaylýðýn da zorlukla birlikte olduðunu bil."

(Tirmizi, Ahmed b. Hanbel ve Abdullah b. Humeyd)

--------------------------------------------------------------------------------

20. Haya (Utanma) imandandýr

Ebu Mes'ud Ukbe b. Amr el-Ensari el-Bedri'den rivayet edildiðine göre, Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurdu:

"Ýnsanlarýn ilk peygamberlikten beri, peygamberlerden duyduðu sözlerden birisi þudur: "Utanmazsan dilediðini yap."

(Buhari, Ebu Davud ve Ýbn Mace)

--------------------------------------------------------------------------------

21. Doðruluk ve Ýman

Ebu Amr (Ebu Amra da denildi) Sufyan b. Abdullah es-Sekafi radiyallahu anh þöyle dedi:

-Allah'ýn Rasulü! Ýslam hakkýnda bir söz söyle ki, senden baþka hiç kimseye bir þey sormayayým, dedim. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem þu cevabý verdi:

-Allah'a inandým, de, sonra da istikamet üzere (doðru) ol.

(Müslim, Tirmizi ve Ýbn Mace)

--------------------------------------------------------------------------------

22. Cennet yolu

Ebu Abdillah Cabir b. Abdullah el-Ensari þöyle rivayet etti: Birisi Rasulullah'a sallallahu aleyhi ve sellem:

-Ne dersin, farz namazlarý kýldýðým, Ramazan orucumu tuttuðum, helal olaný helal olarak kabul edip haram olaný da haram saydýðým ve çekindiðim ve bunlara kendiliðimden bir þey katmadýðým takdirde cennete girer miyim? diye sordu.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem:

-Evet, diyerek karþýlýk verdi.

(Müslim)

--------------------------------------------------------------------------------

23. Her hayýr sadakadýr

Ebu Malik el-Haris b. Asým el-Eþ'ari'den radiyallahu anh rivayet edildiðine göre, Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurdu:

"Temizlik imanýn yarýsýdýr. Elhamdulillah sözü (nün sevabý) mizaný doldurur. Subhanellahi ve'l-hamdulillah, gökle yer arasýný doldurur, Namaz bir nurdur. Sadaka bir delildir. Sabýr bir ýþýktýr. Kur'an senin lehine veya aleyhine bir hüccettir. Herkes, sabahleyin, alýþ veriþe çýkmýþ gibidir. Kimisi yapýlan alýþ veriþte kendini kurtarýr, kimisi de kendini mahvedip yok eder."

(Müslim)

--------------------------------------------------------------------------------

24. Zulmetmek haramdýr

Ebu Zer el-Gýfari, Rasulullah'ýn sallallahu aleyhi ve sellem Rabbinden naklettiði bir kudsi hadisi þöyle rivayet etmiþtir:

Allah Ta'ala buyuruyor ki:

"Ey kullarým! Ben zulmü kendime haram saydým. Sizin aranýzda da onu haram kýldým. Öyleyse zulmetmeyin. Kullarým! Benim hidayet verdiðimden baþka hepiniz sapýklýða düþmeye mahkumsunuz. Hidayet isteyin, sizi doðru yola ileteyim. Kullarým! Benim doyurduðumdan baþka hepiniz aç kalmaya mahkumsunuz. Rýzkýnýzý benden isteyin, rýzýk vereyim. Kullarým! Ben giydirmezsem siz çýplak kalmaya mahkumsunuz. Benden giyecek isteyin, sizi giydireyim. Kullarým! Gece gündüz hata iþliyorsunuz. Ben ise bütün günahlarý baðýþlarým. Benden maðfiret dileyin, sizi baðýþlayayým. Kullarým! Siz bana zarar veremezsiniz ki, zarar veresiniz. Fayda veremezsiniz ki faydanýz dokunsun. Kullarým! Siz, insanýyla ciniyle baþtan sona hepiniz, en müttaki bir kiþinin kalbi üzere olsanýz, bu benim mülkümde hiçbir þey artýrmaz. Yine önce ve sonra gelen bütün insan ve cinler, en facir bir kimsenin kalbi üzere olsanýz, bu da benim mülkümden bir þey eksiltmez. Kullarým! Önce ve sonra geleniyle bütün insan ve cinler bir meydanda toplanýp benden bir þey isteseler, ben onlarýn her birine istediðini versem, benim hazinemden bir þey eksilmiþ olmaz. Bu, denize batýrýlan bir iðnenin deniz suyundan su eksiltmesi gibidir. Kullarým! Ben sizin bütün amellerinizi sayýyor ve tesbit ediyorum. Sonra onu olduðu gibi vereceðim. Yaptýðýnýn karþýlýðý olarak hayra ve sevaba kavuþan Allah'a hamdetsin. Baþka þeyler bulan da sadece kendisini kýnasýn."

(Müslim)

--------------------------------------------------------------------------------

25. Yüce Allah'ýn lütfü ve bol rahmeti

Ebu Zer radiyallahu anh þöyle rivayet etti:

Rasulullah'ýn sallallahu aleyhi ve sellem ashabýndan bazýlarý ona:

-Allah'ýn Rasulü! Zenginler ecirleri (sevap ve mükafatlarý) alýp götürdüler. Halbuki onlar bizim gibi namaz kýlýyor ve bizim gibi oruç tutuyorlar. Üstelik mallarýnýn bir kýsmýyla sadaka veriryorlar. (Biz onlardan çok geri kaldýk. Bize yol göster) dediler.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurdu:

-Allah Ta'ala, size sadaka verme imkaný tanýmadý mý zannediyorsunuz? Her tesbihte, sizin için sadaka (sevabý) vardýr. Her tekbir, her tahmid, her tehlil, her iyiliði emretme, her kötülükten vazgeçirme (karþýlýðýnda) bir sadaka vardýr. Hatta sizden birinin ailesiyle münasebetinde bile sadaka ecri vardýr.

Onlar:

-Allah'ýn Rasulü! Þehevi arzumuzu yerine getirmekte de sevap olur mu? dediler.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem þöyle cevap verdi:

-Ne dersiniz? Bu arzuyu haram yoldan giderseniz, size günah olur mu? Ýþte arzunuzu helal yoldan giderdiðiniz takdirde, sizin için sevap ve mükafat vardýr.

(Buhari ve Müslim)

--------------------------------------------------------------------------------

26. Ýnsanlarýn arasýný düzeltmek ve onlara adeletle davranmak

Ebu Hureyre'nin rivayet ettiðine göre, Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurdu:

"Ýnsanýn, vücudundaki her eklemin karþýlýðýnda, her gün, bir sadaka borcu vardýr. Ýnsan, iki kiþi arasýnda adaletle hükmeder, bu bir sadaka olur. Güzel söz bir sadakadýr. Namaz için atýlan her adýmda sadaka sevabý vardýr. Rahatsýzlýk veren bir þeyi kaldýrýr, o da bir sadaka olur."

(Buharî ve Müslim)

--------------------------------------------------------------------------------

27. Ýyilik ve Günah

En-Nevvas b. Sem'ân Hz. Peygamber'in þöyle buyurduðunu rivayet etti:

"Ýyilik, güzel ahlâk demektir. Günah ise, içini rahatsýz eden ve insanlarýn haberdar olmasýný istemediðin þeydir."

(Müslim)

Vâbisa b. Ma'bed'den de radiyallahu anh þöyle rivayet edilmiþtir:

Rasulullaha sallallahu aleyhi ve sellem geldim. O bana:

-Ýyiliðin ne olduðunu sormaya mý geldin? dedi. Ben de:

-Evet, dedim. O:

-Kalbine danýþ. Ýyilik, vicdanýn, yaptýðý için huzur duyduðu, kalbin tereddüde düþmediði hareketlerdir. Kötülük ise, doðru bulsalar ve iyidir deseler bile içini rahatsýz eden, kalbinde tereddüt meydana getirendir.

(Hasen bir isnatla Ahmed b. Hanbel'le ed-Dârimî 'nin Musned'lerinde rivayet edilmiþtir. En-Nevvas b. Sem'ân'ýn hadisi: Müslim'de rivayet edilmiþtir)

--------------------------------------------------------------------------------

28. Sünnete baðlýlýk ve Bidatlardan uzak durmak

Ebu Necîh el-Irbad b. Sariye radiyallahu anh þunu anlattý:

Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem bize, kalpleri titreten, gözleri yaþartan bir nasihatta bulundu. Biz de þöyle dedik:

-Allah'ýn Rasülü! Bu yaptýðýn konuþma, vedalaþan bir kimsenin nasihatýna benziyor. O halde bize tavsiyede bulun. Bunun üzerine Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurdu:

-"Size Allah'tan korkmanýzý, idareciniz bir köle bile olsa, ona itaat etmenizi tavsiye ederim. Çünkü sizin aranýzda yaþayanlardan bazýlarý, birçok ihtilâf görecek. O halde siz, benim sünnetime ve raþid (doðru yolda olan) ve hidayete eriþmiþ halifelerin sünnetine sarýlýn. Onlara (diþlerinizle ýsýrýr gibi) sýmsýký sarýlýn. Dinî konularda sonradan ortaya çýkarýlan bidatlardan da sakýnýn. Çünkü her bidat sapýklýktýr."

(Ebu Davud, Tirmizî ve Ýbn Mâce)

--------------------------------------------------------------------------------

29. Hayýr kapýlarý ve doðruluk yollarý

Muaz b. Cebel radiyallahu anh þunlarý anlattý:

-Allah'ýn Rasulü! Beni cennete koyacak, cehennemden de uzaklaþtýracak bir ameli bana haber ver, dedim. O da þöyle cevap verdi:

-Çok büyük bir þey sordun. Ancak o amel, Allah'ýn kolaylýk vereceði kimseye pek kolaydýr. Sen, Allah'a kulluk eder, ona hiçbir ortak tanýmazsýn. Namazý dosdoðru kýlar, zekâtý verir. Ramazan orucunu tutar ve gücün yeterse haccedersen.

Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem sözüne þöyle devam etti:

-"Sana hayýr kapýlarýný göstereyim mi? Oruç, kötülüklere karþý bir kalkan, sadaka; suyun ateþi söndürdüðü gibi, günahlarý söndürür. Kiþinin geceleyin kýldýðý namaz da hayýr çeþitlerindedir." Bundan sonra da þu ayeti okudu: "Korkuyla ve umutla Rablerine yalvarmak üzere (ibadet ettikleri için) vücutlarý yataklardan uzak kalýr ve kendilerine verdiðimiz rýzktan Allah yolunda harcarlar. Yaptýklarýna karþýlýk olarak, onlar için ne mutluluklar saklandýðýný hiç kimse bilemez." (Secde, 16-17)

Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem: -Din iþinin esasý, direði ve zirvesi nedir, sana öðreteyim mi? dedi. Ben de:

-Evet, Allah'ýn Rasulü! dedim. O da:

-Ýþin baþý Ýslam'dýr. Direði namazdýr, zirvesi de cihattýr, cevabýný verdi. Daha sonra:

-Bu dediklerinin hepsinin daha önemli olanýný sana haber vereyim mi? dedi. Ben de:

-Evet, Allah'ýn Rasulü! dedim. O da dilini tutarak:

-Þunu korumaya çalýþ, dedi. Ben:

-Allah'ýn Rasulü! Biz, söylediðimiz sözler yüzünden hesaba çekilcek miyiz? diye sordum. Hz. Peygamber:

-Anan seni yitirsin, Muaz! Herkesi cehenneme yüzleri yahut burunlarý üzere sürükleyen, dillerinin biçip devþirdiði kötülükler deðil midir? cevabýný verdi.

(Tirmizî)

--------------------------------------------------------------------------------

30. Yüce Allah'ýn koyduðu hadler (sýnýrlar) ve Haramlar

Ebu Sa'lebe el-Huþenî Cursûm b. Nâþir, Rasulullah'tan þunu rivayet etti:

"Yüce Allah bazý farzlar koymuþtur. Onlarý yerine getirin, zayi etmeyin. Allah birtakým hadler koymuþtur, bunlarý geçmeyin. Bazý þeyleri de haram kýlmýþtýr. Onlarý çiðnemeyin. Bazý þeylerde de, unuttuðundan deðil, size merhametinden dolayý susmuþtur. Onlarý araþtýrýp öðrenmeye kalkmayýn."

(Ed-Dârakutni, Hasen)

--------------------------------------------------------------------------------

31. Zühdün gerçek anlamý ve sonuçlarý

Ebu'l-Abbas Sehl b.Sa'd es-Sâidî radiyallahu anh þunu anlattý:

Bir adam Hz. Peygamber'e gelip þöyle dedi:

-Allah'ýn Rasulü! Bana bir amel göster ki, onu yaptýðým takdirde, Allah da insanlar da beni sevsinler.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem þöyle cevap verdi:

-Dünyaya gönül baðlama. Böyle yaptýðýn takdirde, Allah seni sever. Ýnsanlarýn sahip olduðu þeylerden de uzak dur. Böyle yaparsan insanlar seni sever.

(Ýbn Mâce, Ýbn Allân, Et-Taberânî, Ýbn Hýbban, el-Hâkim ve el-Beyhakî, Hasen)

--------------------------------------------------------------------------------

32. Ýslam'da zarar verme yoktur

Ebu Saîd Sa'd b. Sinan el-Hudrî radiyallahu anh Rasulullah'ýn sallallahu aleyhi ve sellem þu sözünü rivayet etti:

"Zarar verme de yoktur. Zarara, zararla karþýlýk verme de yoktur."

(Ýbn Mâce, Ýmam Mâlik, el-Hâkim ve el-Beyhakî, Hasen)

--------------------------------------------------------------------------------

33. Ýslâm hukukunun esaslarý

Abdullah b. Abbas radiyallahu anh Rasulullah'ýn sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurduðunu rivayet etmektedir:

"Ýnsanlara, iddia ettikleri için, istedikleri verilse, çoðu kimse baþkalarýnýn mallarýný ve kanlarýný iddia ederler. Ancak davanýn isbatý için delil getirmek iddia edene (davacý), isbat edemediði takdirde yemin ederek davayý reddetmek de davalýya (inkâr edene) aittir."

(El-Beyhakî, bir kýsmý Buharî ve Müslim'in Sahihlerinde geçmektedir, Ebu Davud, Nesaî, Tirmizî ve Ýbn Mâce, hadis Hasen)

--------------------------------------------------------------------------------

34. Kötülüðü gidermek Ýslâmi bir görevdir

Ebu Saîd el-Hudrî radiyallahu anh anlatýyor:

Rasulullah'ýn sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurduðunu duydum:

"Sizden kim, bir kötülük görürse, onu eliyle deðiþtirsin. Eliyle deðiþtirmeye gücü yetmezse, diliyle deðiþtirsin. Buna da gücü yetmezse, kalbiyle deðiþtirsin. Sonuncusu, imanýn en zayýf hâlidir."

(Müslim)

--------------------------------------------------------------------------------

35. Ýslâm kardeþliði ve müslümanýn haklarý

Ebu Hureyre, Rasulullah'ýn sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurduðunu rivayet etti:

"Birbirinize haset etmeyin. Alýþ veriþte, almayacaðýnýz malýn fiyatýný artýrarak birbirinizi aldatmayýn. Birbirinize kin gütmeyin. Birbirinize sýrt çevirmeyin (küsüp darýlmayýn). Pazarlýðý bitmiþ olan alýþ veriþi bozmayýn. Allah'ýn kullarý! Kardeþ olun. Müslüman, müslüma-nýn kardeþidir. Ona zulmetmez, darda kaldýðýnda onu yalnýz býrakmaz, yalan söylemez. Onu küçük görmez. (Rasulullah göðsünü göstererek) Takva (Allah korkusu) buradadýr. Kiþiye, mümin kardeþini hor görmesi, günah olarak yeter. Müslümanýn her þeyi: kaný, malý ve namusu diðer müslümana haramdýr."

(Müslim)

--------------------------------------------------------------------------------

36. Hayýrlarýn tümü

Ebu Hureyre'nin radiyallahu anh rivayet ettiðine göre, peygamber sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurdu:

"Kim, bir müminin dünya üzüntülerinden birini giderirse, Allah da onun kýyamet günündeki üzüntülerinden birini giderir. Kim, darda kalmýþa kolaylýk gösterirse, Allah da, dünya ve ahirette ona kolaylýk gösterir. Kul, kardeþine yardým ettiði sürece, Allah da ona yardým eder. Kim, ilim tahsil etmek için yola çýkarsa, o ilim sebebiyle, Allah o kimseye, cennete giden yolu kolaylaþtýrýr. Bir topluluk, Allah'ýn evlerinden birinde, Allah'ýn kitabýný okuyarak, aralarýnda müzâkere etmek üzere toplanýrsa, onlarýn üzerine sekînet ve huzur iner, onlarý rahmet bürür ve melekler onlarý kuþatýr. Yüce Allah yanýndakilere onlarý zikreder. Bir kimseyi ameli geri býrakýrsa, nesebi ileri götüremez."

(Buharî ve Müslim)

--------------------------------------------------------------------------------

37. Allah'ýn adaleti, lütfü ve gücü

Ýbn Abbas radiyallahu anh, Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem Rabbinden yaptýðý rivayette þöyle buyurduðunu söylemektedir:

"Allah iyilikleri ve kötülükleri yazýp þunlarý açýkladý: Kim bir iyiliði yapmaya karar verir de yapmazsa, Allah onu kendi yanýnda tam bit iyilik olarak yazar. Bir iyiliði yapmaya karar verir ve yaparsa, onu on sevaptan yedi yüz katýna, hatta daha çok katlarýna kadar sevap olarak yazar. Kim bir kötülük yapmaya niyet eder, sonra vazgeçerse, onu da tam bir iyilik olarak yazar. Eðer bir kötülüðü yapmaya karar verir ve yaparsa, onu bir günah olarak yazar."

(Buharî ve Müslim)

--------------------------------------------------------------------------------

38. Allah'a yakýn olma ve onun sevgisini kazanma

Ebu Hureyre'nin radiyallahu anh rivayet ettiðine göre, Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurmuþtur:

"Yuce Allah þunlarý buyurdu: "Kim, benim bir veli kuluma düþmanlýk ederse, ben ona savaþ ilân ederim. Kulum, farz kýldýðýmdan daha fazla sevdiðim bir þeyle bana yaklaþamaz. Kulum bana, devamlý olarak nafile ibadetlerle de yaklaþýr. Böylece ben onu severim. Onu seversem, iþiten kulaðý, gören gözü, tutan eli, yürüyen ayaðý olurum. Ýsterse mutlaka veririm. Bana sýðýnýrsa onu korurum."

(Buharî)

--------------------------------------------------------------------------------

39. Ýslam'da zorluðun kaldýrýlmasý

Ýbn Abbas'ýn radiyallahu anh rivayet ettiðine göre, Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurdu:

"Yüce Allah ümmetimden; hata, unutma ve zorlanarak yaptýrýlan bir iþten dolayý meydana gelecek günahlarý, benim için kaldýrmýþtýr."

(Ýbn Mâce, el-Beyhâki ve Ýbn Hibban, Sahih)

--------------------------------------------------------------------------------

40. Ahireti kazanmak için dünyayý fýrsat bilmek

Ýbn Ömer radiyallahu anh þöyle anlattý:

Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem omuzumdan tutup þöyle dedi:

"Dunyada garip bir kimse gibi, veya geçip giden bir yolcu gibi ol."

Ýbn Ömer de radiyallahu anh þöyle diyordu:

"Akþamý ettiðinde sabahý bekleme, sabaha ulaþýnca da akþamý bekleme. Saðlýklýyken, hastalýðýn için, hayatýnda da ölümden sonrasýna hazýrlýk yap."

(Buharî)

--------------------------------------------------------------------------------

41. Allah'ýn dinine uymak, imanýn temelidir

Ebu Muhammed Abdullah b. Amr b. el-Âs radiyallahu anh, Rasulullah'ýn þöyle buyurduðunu rivayet etti:

"Sizden birinin gönlü (hevasý) benim getirdiðim dine tâbi oluncaya kadar hakkýyla iman etmiþ olmaz."

(Bu, hasen sahih bir hadistir. Onu, Kitabu'l-hucce'de sahih bir isnat ile rivayet ettik.)

--------------------------------------------------------------------------------

42. Yüce Allah'ýn maðfiretinin geniþliði

Enes'ten radiyalllahu anh rivayet edildi:

Rasulullan'ýn sallallahu aleyhi ve sellem þöyle buyurduðunu duydum:

"Yüce Allah þunlarý buyurdu: Ey Ademoðlu! Bana dua ettiðin, rahmetimi ümit ettiðin sürece, seni baðýþlar, önceki günahlarýný da affederim. Günahlarýný çokluðuna da aldýrýþ etmem. Ey Âdemoðlu! Günahlarýn daðlar gibi yýðýlsa, gök yüzüne ulaþsa, sonra benden af dilesen, seni baðýþlarým. Ey Âdemoðlu! Bana hiçbir þeyi ortak tutmadan, yeryüzü dolusunca hata ile gelsen, ben de sana yeryüzünü dolduran bir maðfiretle gelirim."

(Tirmizî, hasen)

Kalýcý Baðlantý Yorum (0) Yorum yaz!

gazetealemi

Hutbetü'l Hace





Allah'ýn Rasulü (sav) her vaz'da ve konuþmada Hutbetü'l Hacele baþlardý. Allah'ýn Rasulü (sav) þöyle söyledi:

Hamd, ancak Allah (c.c.) içindir. O'na hamdeder, O'ndan yardým ve maðfiret dileriz. Nefislerimizin þerrinden, amel­lerimizin kötülüðünden O'na sýðýnýrýz. Allah (c.c.) kimi hi­dayete erdirirse onu saptýracak hiç kimse yoktur, kimi de saptýrýrsa onu hida­yete erdirecek yoktur.

Allah'tan (c.c.) baþka ibadete layýk ilah olmadýðýna þe-hadet ederim. O, tektir ve ortaðý yoktur. Yine þehadet ede­rim ki, Muhammed (s.a.v.) O'nun kulu ve Rasulü'dür.

Allah (c.c.) þöyle buyuruyor:

"Ey iman edenler! Allah'tan sakýnýlmasý gerektiði þekilde sakýnýn ve ancak müslümanlar olarak ölün." (Al-i Ýmran: 3/102)"Ey insanlar! Sizi bir tek nefisten yaratan ve ondan da eþini yaratan ve ikisinden bir çok erkekler ve kadýn­ lar üretip yayan Rabbinizden sakýnýn. Adýný kullanarak birbirinizden dilekte bulunduðunuz Allah'tan ve akra­balýk haklarýna riayetsizlikten de sakýnýn. Þüphesiz Al­lah sizin üzerinizde gözetleyicidir." (Nisa: 4/1)"Ey iman edenler! Allah'tan korkun ve doðru söz söyleyin ki Allah iþlerinizi düzeltsin ve günahlarýnýzý baðýþlasýn. Kim Allah'a ve Rasulüne itaat ederse büyük bir kurtuluþa ermiþ olur." (Ahzab: 33/70-71)Muhakkak ki, sözlerin en doðrusu Allah'ýn Kelamý, yol­larýn en hayýrlýsý Muhammed'in (s.a.v.) yoludur. Ýþlerin en kötüsü ise sonradan uydurulanlardýr. Sonradan uydurulup di­ne sokulan her amel bidat, her bidat sapýklýk ve her sapýk­lýk da ateþtedir."*

(*) Sahih Müslim - Cuma: 13, Nesai Cuma: 24

Kalýcý Baðlantý Yorum (0) Yorum yaz!

gazetealemi

Ýslâm Dünyasýnda Hadis Ýnkârcýlarý ve Görüþleri 

 

Hazýrlýyan ve Yazan: Mustafa Dönmez

Sünneti inkar fitnesinin ilk hicri üçüncü asýrda ölmesine raðmen aradan yaklaþýk on asýr geçtikten sonra hicri on üçüncü asýrda oryantalistlerin gayelerine uygun olarak bu konuyu gündeme getirmeleri üzerine, Ýslâm dünyasýnda yeniden alevlendi. Bu defa ilk olarak Ýngilizlerin iþgali altýnda bulunan Hindistan’da kendini gösterdi. Burada sünnet/hadis inkarcýlýðýn öncülüðünü oryantalist Sprenger’in arkadaþý ve Kadyani’nin öncülerinden Seyyid Ahmed Han (1817-1898) yaptý.

Ahmed Han’ýn Ýddialarý:

1. Hz. Peygamberin sözlerinin tamamý vahiy deðildir.

2. Hz. Peygamber hayatýndaki birçok olayý Peygamber olarak deðil, devlet adamý sýfatýyla yapmýþtýr.

3. Yaptýðý iþler ve sözleri Peygamberlik fonksiyonu ile ilgili deðildir.

4. Kütübi-Sitte’de birçok uydurma hadis vardýr. Hadis kitaplarýndaki sözler ravilere ait olup bunlar daha fazla, Müslümanlarýn ilk birkaç kuþaðýn tarihi yaþantý ve düþüncelerin kaynaðýný içermektedir.

5. Ýlk devir hadis alimleri, hadis kaynaklarýna giren uydurma rivayetleri fark edememiþlerdir.

6. Vahye deðil, akla baðlý bir hukukun kabul edilmesi, akla uygun olmadýðý görülen hadislerin reddedilmesi ve aklý esas alarak bir hadis tenkid ölçüsünün geliþtirilmesi gerekir.

7. Keramet ve mucizelerden bahseden hadisler inkar edilmelidir.

8. Kur'an’a, tecrübeye ve akla ters olan bütün hadislerin atýlmasý gerekir.

9. Kur'an’da diðer Peygamberlere nispetle anlatýlan mucizeler tevil edilmelidir.

10. Hadislerde Buhari’dekiler dahil, Ýslâm’ý ve Peygamberi lekeleyen yönler bulunmaktadýr.

11. Zaman ve þartlar deðiþince Kur'an’ýn yeniden yorumlanmasý gerekir.

- Ahmed Han hadis ehliyle mücadele etmek için ehli Kur'an ekolünü kurmuþtur.

 

Mevlevi Cerað Ali (1844-1898):

Ýddialarý:

1. Hz. Peygamberin emir ve öðütleri gelip geçici bir özelliðe sahiptir.

2. Kütübi-Sitte’de Hz. Peygambere istinad edilen sözler genellikle uydurmadýr. Bu hadislerle amel etmek, akla ve vicdana ters hareket etmektir.

3. Hz. Peygamber bir hukuk sistemi býrakmamýþ ve telkinde de bulunmamýþtýr. Medeni yada dinin herhangi bir esasýný zamana baðlý olarak, müslümanlarýn kendilerinin koymasýný istemiþtir. 4. Hz. Peygamber zamanýnda uygulanan hukuk, araplarýn hukuk kurallarýný ihtiva eder. Buna baðlý olarak Hz. Peygambere atfedilen hukuki hadisler genelde uydurmadýr.

5. Cihat hakkýndaki ayetleri ya tevil yada inkar edilmelidir. Hz. Peygamberin cihatlarý, hücuma deðil savunmaya yöneliktir. Cihat savaþmak deðil gayret göstermektir.

- Hadislerin neredeyse tamamýný veya çoðunu uydurma kabul eden Cerað Ali, Seyyid Ahmed Han gibi iþine gelen yerde hadisleri nakletmekten çekinmemiþtir.

- Hindistan’da hadis inkar fitnesini körükleyenler: Nevvab Muhsinül-Mülk (1